Als online supermarkt Picnic vertrekt uit Nederland gaat er weinig verloren
Waarom stenen winkels nog steeds winnen
Foto: Hans van Tellingen
Online supermarktbedrijf Picnic is wellicht van plan om uit Nederland te vertrekken. Daar wordt althans op gehint door CEO Michiel Muller. Maar de vraag is of dat nou zo erg is. Want wat voegt Picnic eigenlijk toe aan de Nederlandse economie? Is het mogelijke vertrek wel zo’n forse aderlating? Retailonderzoeker en -auteur Hans van Tellingen is kritisch op de bijna religieus aandoende verering van Picnic, dat maar geen winst kan maken en via allerlei rekenkundige activiteiten ons wil doen laten geloven dat er wél winst gemaakt wordt.
Uw auteur heeft sinds 2013 veel blogs geschreven over de toekomst van de winkels, de winkelstraten en de winkelcentra. Uiteindelijk culmineerden deze schrijfsels tot drie boeken, met de titels ‘#WatNouEindeVanWinkels’, ‘Waarom Stenen Winkels Winnen’ en ‘Retail is Mensenwerk’ (‘Hoe Stenen Winkels Winnen’). De boeken zijn tienduizenden keren verkocht en op vele podia mocht ik, en mag ik nog steeds, een realistisch én optimistisch verhaal houden over de stand van zaken op het gebied van winkels, winkelvastgoed én de ontwikkelingen op het gebied van online winkelen.
Online winkelen
Bottom line: webshops hebben moeite met winst maken (de meeste lijden zwaar verlies), webshops kunnen niet zonder stenen winkels (kijk bijvoorbeeld naar Coolblue dat overal stenen winkels opent) en het percentage aankopen in de webshops is lang niet zo hoog als menigeen denkt. Ongeveer tien procent van de aankopen is online en ongeveer 90% vindt plaats in de stenen winkel. Dat zijn de percentages voor de totale retail. Als het over supermarkten gaat is het online-aandeel minder dan 5%.
Fun fact: tot 2020 groeide het online-aandeel langzaam, maar gestaag. In de coronajaren steeg dat aandeel relatief fors, om in 2022 en 2023 weer te dalen naar het niveau van 2019. De laatste twee jaar is het online-aandeel ongeveer gelijk gebleven. De ‘rek’ is er dus uit bij de online aankopen. De stenen winkel, een term die ikzelf heb geïntroduceerd in 2018, is terug van nooit weggeweest. Natuurlijk gaan daar ook wel eens dingen mis en als bijvoorbeeld Blokker failliet gaat (en later weer opnieuw start) is dat groot nieuws. Toch staan er meer seinen op groen dan op rood. Terwijl de webshops vaak in de hoek zitten waar de grootste klappen vallen, in ieder geval als het gaat om de vaak gigantische verliezen die worden geleden.
CAO
Terug naar Picnic. Picnic heeft een conflict met de vakbonden over de CAO. Picnic ziet zichzelf als een technologiebedrijf, terwijl de vakbonden vinden dat Picnic een supermarktbedrijf is. Logisch, want het bedrijf noemt zichzelf immers ‘supermarkt op wielen’. Inmiddels heeft de rechter tot twee keer toe de vakbonden gelijk gegeven. En dat houdt in dat Picnic meer loonkosten moet betalen, omdat het bedrijf onder de supermarkt-CAO valt.
Picnic vindt dit onbestaanbaar en dreigt daarom uit Nederland te vertrekken. Echter, wat men er niet bij zegt, is dat er in de Nederlandse geschiedenis zelden een bedrijf is geweest dat zulke gigantische verliezen maakt, tien jaar lang op rij. Die verliezen zullen verder oplopen nu Picnic het in de rechtszaal verloren heeft, want de kosten stijgen mee.
Gigantisch verlies
Picnic leed in 2024 € 253 miljoen verlies op een omzet van € 1,5 miljard. Er wordt echter geopperd dat er sprake is van operationele winst (alleen in Nederland, de thuisbasis van het bedrijf en het land waar verreweg de meeste omzet behaald wordt), maar dat is het gevolg van rekenkundige activiteiten door bijvoorbeeld een kostenpost als ‘afschrijvingen op grote investeringen in robotisering’ nauwelijks mee te nemen.
De zogenaamde operationele winst blijkt in de praktijk dus een verlies te zijn. Logisch ook, want anders kom je ook niet uit op dat bijna surrealistische bedrag van ruim 250 miljoen verlies in 2024 (van alle landen waar Picnic actief is tezamen) en een totaalverlies van bijna € 1 miljard over de afgelopen tien jaar. Picnic kan dan ook alleen overleven door forse kapitaalinjecties, waarvan de grootste van Bill Gates komt.
Geen bijdrage aan de staatsfinanciën
In een blog in 2023 (tevens hoofdstuk 12 van Retail is Mensenwerk) maken de auteurs duidelijk dat winst maken überhaupt een lastige kwestie wordt. Bottom line: Picnic is veel geld kwijt aan loonkosten, dure automatisering/robotisering en dure busjes. Een stenen supermarkt betaalt ongeveer 3% van de omzet aan huur, dát is wat Picnic kan besparen. Maar de duurdere logistiek, waarbij ook meer distributiehubs nodig zijn dan bij stenen supermarkten, en met name de hogere loonkosten (er is meer personeel nodig dan bij stenen supermarkten), zorgen ervoor dat Picnic hogere kosten heeft dan een stenen supermarktbedrijf.
Daarbij: zelfs als er een keer een échte winst wordt genoteerd, dan nóg zal dat bedrag van 1 miljard euro verlies nooit worden gecompenseerd. Dat houdt in dat Picnic nooit vennootschapsbelasting (de belasting over winst) aan de Nederlandse belastingdienst zal betalen. En dat betekent weer dat Picnic oneigenlijk stenen supermarkten beconcurreert in mijn optiek. Picnic levert dus geen financiële bijdrage aan de maatschappij. Vooruit, Picnic zorgt voor enige werkgelegenheid, maar gezien alle arbeidstekorten in Nederland is ook dat voordeel zeer gering te noemen.
Webshops worden bevoordeeld
Daarbij is het maar de vraag of webshops verder een goede bijdrage aan de samenleving bieden. Want stenen winkels dienen precariobelasting (op de uitstallingen) te betalen, reclamebelastingen én dienen geld te vragen voor verpakkingen en tasjes, terwijl de klanten fors moeten betalen voor parkeerkosten.
Webshops hoeven daarentegen geen belastingen af te dragen en brengen geen verpakkingskosten in rekening, terwijl er soms ook sprake is van ongebreidelde (gratis) retourzendingen. Daarbij is de milieuschade enorm door al die busjes die door de woonwijk heen scheuren, met gevaar voor spelende kinderen op de koop toe. En dat terwijl stenen winkels verbinding brengen in de samenleving en een ontmoetingsplek bieden zodat de winkeliers omzet genereren en zij (bijvoorbeeld) de sportclubs kunnen sponsoren.
En de ouderen?
Nu is het zo dat het bezorgen van boodschappen een uitkomst is voor ouderen en anderen die slecht ter been zijn. Helemaal waar. Zo zijn online-supermarktactiviteiten voor de intrinsiek stenen ketens Albert Heijn en Jumbo prima te verantwoorden als dienstverlening aan de klanten en is het nuttig ter vergroting van het klantenbereik. Thuisbezorging is een service, en soms een noodzaak voor degenen die niet zomaar meer de deur uitkunnen.
Maar feit is dat er vooralsnog veel geld bij moet. Voor de winstgevende ketens als Albert Heijn en Jumbo is dat misschien niet zo’n probleem, tenzij het online-aandeel te groot wordt. Want dan komt de marge onder druk te staan. Voor een bedrijf als Picnic (honderd procent online) is het businessmodel echter moeilijk rond te rekenen.
En de toekomst?
Van de supermarktomzet vindt 95% in de stenen supermarkt plaats. Het online-aandeel in de supermarktomzet bedraagt minder dan 5%. Picnic en Albert Heijn hebben daarbinnen een marktaandeel van elk zo’n 40% en Jumbo 20%. Andere spelers zijn te verwaarlozen. De verwachting is dat het online-aandeel nauwelijks zal groeien de komende jaren. Het is dan ook geen slecht nieuws als Picnic Nederland gaat verlaten. Het bedrijf voegt weinig toe aan de Nederlandse economie en de samenleving.
Over de auteur
- *) Hans van Tellingen is sociaal geograaf en is in het dagelijks leven directeur/eigenaar van een onderzoeksbureau op het gebied van consumentengedrag in winkelgebieden. Hij is hoofdauteur van onder andere ‘Waarom Stenen Winkels Winnen’ en 'Retail is Mensenwerk'. Als sociaal wetenschapper is Hans tevens een dossiervreter en een fanatiek waarnemer van maatschappelijke, economische en politieke ontwikkelingen. Hans publiceert vrijwel wekelijks artikelen in OpinieZ, De Ondernemer, EW (Elsevier Weekblad), RetailTrends, Emerce, Stadszaken, Parool en andere media.
Recent gepubliceerd
Economie21 maart 2026Overheid verdient dik aan dure benzine en moet accijns verlagen
Politiek Nederland16 januari 2026Waarom een rechtse, coöperatieve partij vijftig zetels kan halen
Media12 januari 2026De leugen regeert, het is tijd voor feitelijke nieuwsgaring
Economie10 december 2025‘Autoluw’ maken binnensteden richt grote schade aan
Als ik dit artikel lees, dan ziet de nabije toekomst voor Picnic ee niet goed uit: de winst verwachting voor de komende 5 jaar of langer is twijfelachtig
Dat roept de vraag op waarom Gates hier geld in blijft stoppen. Is dat de komst van de verplichte digitale euro? Of een blind vertrouwen in de digitale winkel op lange termijn? Of nog weer anders?
Gates wordt oud. Hij denkt nog steeds voor god te spelen, maar meerderen gingen hem voor in de geschiedenis en stierven zeer teleurgesteld…
Gates zit erin omdat Picnic voedsel levert wat uit foodhubs komt, genetisch gemodificeerd. Pic Nic wordt in de lucht gehouden door filantropen die willen dat mensen alleen fabrikaten eten. Boeren weg, etc. Wageningen Universiteit en WEF zijn hier ook mee bezig.
Het heeft er inderdaad schijn van dat de elite van deze samenleving maximale controle wil hebben over het consumptiepatroon van haar burgers.
Denk aan de CBDC.
Het gaat niet zozeer over het consumptiepatroon dan wel de geldstromen die hiermee te maken hebben.
Een van de redenen dat de boeren aangepakt worden. Zij zijn de eigenaren van het land waar geproduceerd wordt, de productiemiddelen van hun bedrijf, wat er geproduceerd wordt en daarom een doorn in het oog van de overheid.
Overheden willen liever grote bedrijven met grote controleerbare geldstromen. Dus een plaatselijke supermarkt met lokale aanbiedingen scoort niet goed.
Dat dit in de praktijk lastig uitvoerbaar is betekent niet dat er niet aan gewerkt wordt
Hier hetzelfde idee en daarom is BG al vroeg in die trein gestapt. Regeren is vooruitzien toch?
Nou, eindelijk die karretjes uit het straatbeeld: ze rijden op plaatsen bedoeld voor auto’s. Nu willen ze daar die kinderen op fatbikes ook daar laten rijden. Onder Rutte is de controle op wat er allemaal wel of niet op de weg mag verschijnen volledig verloren gegaan. Dat begon al met die levensgevaarlijke stints.
Wat de schrijver van een bedrijf vindt is nogal irrelevant en weinig meer dan een persoonlijke voorkeur. Net zo irrelevant is wat ik er van vind of mijn buurvrouw. Klanten bepalen of een bedrijf succesvol is of niet. Als voldoende mensen menen dat ze een goed product of een nuttige service leveren voor een redelijke prijs en daarom geheel uit vrije wil hun producten afnemen, dan is het goed.
Als het concept van een online supermarkt geen goed idee is, dan zal dat wel blijken. Vooralsnog vallen in het stuk vooral de marktverstoringen op agv regelgeving waar je dan weer dure en tijdrovende rechtszaken over kunt voeren. Belastingen voor bedrijven zijn sowieso onzin. Dat zijn domweg kostenposten die doorberekend wordt in de prijzen van de producten en dus door consumenten worden opgehoest. Ook een CAO is een socialistische gruwel, alle medewerkers over 1 kam scheren: we zijn allemaal gelijk hoor. Wat wel zorgwekkend is is dat Billy Gates erbij betrokken is. Meteen rijzen er kwalijke zwaveldampen op. Nu kunnen de bezorgers in hun busjes daar weinig aan doen, maar toch…
Dit is gewoon marktwerking. Lekker laten schuiven: laissez faire, laissez passer. Sommige bedrijven zullen een groot succes worden, anderen gaan failliet. Het zij zo. Belangrijk is dat alleen die organisaties overblijven waar burgers geheel uit vrije wil voor willen betalen. Een markt is de ultieme democratie.
U gaat uit van een vrije economie.
Dat is al lang niet meer het geval. De overheid stuurt met allerlei middelen naar een collectief dat maximaal controleerbaar is.
Dat dit nog lang niet het geval is, doet niets af van het feit dat dit het doel is
Gelukkig missen wij Picnic, hier in de buiten gewesten van de randstad niet!
Tot op heden nog gewone kleinschalige slagers, groenteboeren, en supermarkten!
Erg handig, maar ook hier bezorgen de slager de groenteboer en de supermarkt desgewenst ook! Gratis bij bepaald bedrag of een kleine vergoeding!
Ben wel flink geschrokken van de organisaties/mensen die Picnic subsidiëren!
Enorme verliezen, waarbij een gewoon bedrijf ter ziele gaat en het gaat gewoon door!
Met welk doel, want het zijn dezelfde mensen van de WEF en de covid injecties!
Ik ben geen complot denker, maar iets klopt er hier niet met zo’n bedrijfsvoering!
Ik heb er (kort) gewerkt als runner.
En ik moet zeggen dat het een heel personeelsvriendelijk bedrijf is.
En die karretjes, die zijn elektrisch. Dus qua vervuiling valt het wel mee.
Misschien voegt Picnic weinig toe aan de economie. Dat kan ik niet beoordelen Echter, een kleine winkel doet dat ook niet (bijvoorbeeld winkels uit het MKB) . Er is ook zoiets als het belang voor de klanten. In het geval van Picnic is het aantrekkelijk voor mensen die om gezondheidsredenen niet zelf naar de supermarkt kunnen. Gratis bezorging en een prijsniveau zoals AH.
De CEO van Picnic zegt, nadat op allerlei manieren is aangedrongen, dat Picnic financieel niet kan overleven als ze verplicht worden de supermarkt CAO te volgen. Dan zouden ze genoodzaakt zijn uit NL te vertrekken.
Vroeger kwam de SRV winkel aan huis en nog langer geleden kwamen de bakker, groenteboer en melkboer aan huis. Sommigen hadden niet eens een stenen winkel. Ja, we leven in heel andere tijden, maar wat is er tegen als iemand probeert financieel te overleven met online boodschappen bestellen? En als er geldschieters zijn die daarin willen investeren…blijkbaar denken zij dat het levensvatbaar is.
Online is het middel om controle te krijgen.
Kijk naar de financiële afhandeling van banken. Dat kan alleen maar online. Wanneer hebt u voor het laatst contant betaald, of persoonlijk contact gehad met uw bank?
Nu zit u er aan vast.
In het algemeen is een supermarkt natuurlijk meer dan slechts een winkel zoals de slager en de bakker. Er komen geraffineerde krachten vrij die het gedag van de consument besturen en dat is niet altijd gezond voor de samenleving, nog los van de hele logistiek omtrent voedsel (bereiding) en vervoer. Alles overziend is de goenteboer en de melkboer aan huis en voor de rest kleine ondernemers met kennis van hun producten (middenstandsdiploma) de beste keuze. Moet je wél je huis uit komen.
Wij hebben vandaag een Picknick-bezorger zich tijdens zijn werk zo obsceen en smerig zien gedragen dat we daar nooit meer iets gaan bestellen. Als dit gangbaar is, dan ziet het er niet goed uit voor dit bedrijf.
Nederland, heb ik wel eens gelezen, werd als goede springplank markt gezien door internationale investeerders om een nieuw product(model) in de markt te testen en bouwen om diverse redenen. Picnic is zo een bedrijf: https://relocateme.substack.com/p/meet-picnic-from-the-netherlands
Indien je het verkoopplaatje leest, dan is het bedrijf verschrikkelijk groen en divers. Ik vermoed dat dit mede is om allerlei fiscale en regelgevende ontzeggingen te bewerkstelligen. Dat zag je bijvoorbeeld ook bij Tesla met stevige BPM en wegenbelasting vrijstellingen hier. Nog immer is de heterogene massaproducent (zoals de Toyota chef zijn bedrijf ooit beschreef) Tesla goud waard, met een koers/winst verhouding van 200 in vergelijking met de koers/winst van 7.5 van Mercedes Benz, een technisch ook flink aan de weg timmerende autobouwer. De CEO van het Noorse Wealth Fund noemde de psychologie van de markt als significant gegeven, dus gelijk eigenlijk vroeger, waar de kudde achter een verlosser ging sjokken, lopen, rennen, en daarna daveren, en nu is de verlossing groen, divers en woke, waar je als bedrijf jezelf mee zal moeten profileren, wil je niet verpletterd worden door de kudde.