Minister Veldkamp: de ‘brave’ boeman van het Nederlandse Israëlbeleid

• Over
• Laatste berichten

Asher

Hoofdredacteur OpinieZ. Historicus.

Laatste berichten van Asher (alles zien)

• Kabinet-Jetten gaat mee in genocide-sprookje - 20 maart 2026
• Ter herinnering aan onze vrienden Bauke Geersing en Raymond Peil - 8 oktober 2025
• Minister Veldkamp: de ‘brave’ boeman van het Nederlandse Israëlbeleid - 1 augustus 2025

Beeld: ©️Tweede Kamer. Publicatie conform Licentievoorwaarden Tweede Kamer

Ooit was er een tijd dat Nederland, ondanks internationale kritiek, pal achter Israël stond. Denk aan de Zesdaagse Oorlog in 1967 en de Jom Kippoer-oorlog in 1973. De regering erkende het recht op zelfverdediging van de enige liberale democratie in het Midden-Oosten en verdedigde dat standpunt met overtuiging. Maar die tijd lijkt na vijftig jaar en zeker sinds de aanhoudende Gaza-oorlog na 7 oktober 2023 voorgoed voorbij te zijn. Minister Caspar Veldkamp (NSC), voormalig diplomaat en nu minister van Buitenlandse Zaken, heeft in no time een 180-graden draai in het Nederlandse Israëlbeleid doorgevoerd. Het demissionaire kabinet volgt braaf de nieuwe lijn.

De nieuwe koers van Veldkamp versterkt onmiskenbaar de positie van Hamas, een pure terreurorganisatie die zich in de publieke opinie na 7 oktober 2023 steeds meer als legitieme verzetsorganisatie en slachtoffer van Israël weet te profileren. Daarbij gesteund door een wereldwijd monsterverbond van linkse, woke en pro-Palestijnse activisten die de afgelopen jaren met hun maatschappelijke ontwrichtingsacties het beeld hebben neergezet van Israël als kwaadaardige staat zonder bestaansrecht, die van de kaart moet worden geveegd. Het is opvallend dat deze agitprop zelfs het ‘meest rechtse kabinet ooit’, althans wat er nog van over is, lijkt te hebben meegesleept.

Historische band onder druk

De band tussen Nederland en Israël kent diepe wortels. Sinds de oprichting van Israël in 1948 was Nederland een van de eerste landen die diplomatieke erkenning gaf. Premier Ben-Gurion noemde Nederland “een betrouwbare vriend in moeilijke tijden”. Jarenlang ondersteunde Nederland Israël diplomatiek, militair en economisch, met prominente politieke stemmen zoals Hans van Mierlo, Frits Bolkestein en eerder ook Mark Rutte.

Dat Nederland nu vooroploopt in het sanctioneren van datzelfde land is historisch ongekend. Zelfs in eerdere conflictperioden – zoals de Gaza-oorlogen van 2008 en 2014 – koos Nederland voor terughoudendheid. Veldkamp daarentegen zet in op escalatie en confrontatie.

De factor Wilders

Een belangrijke oorzaak voor de koerswijziging van het kabinet is het vertrek van de PVV uit de coalitie begin juni 2025. Geert Wilders, jarenlang de meest uitgesproken pro-Israël politicus in Nederland, trok zijn ministers terug nadat zijn migratievoorstellen strandden. Daarmee viel een rem weg op de anti-Israëlische ambities van Veldkamp. Binnen het kabinet had de PVV een blokkerende rol als het ging om maatregelen tegen Israël. Het vertrek van deze partij luidde een ideologische herverdeling in, waarbij de pro-Israël stem verdween en het midden ruimte kreeg voor linksdraaiende humanitaire diplomatie. Diplomatie die in praktijk leidt tot het isoleren van Israël en het normaliseren van Hamas als ‘gesprekspartner’.

Van bezorgdheid naar sanctiebeleid

De omslag in het kabinetsbeleid heeft zich eigenlijk razendsnel voltrokken. Het proces begon in mei 2025, vlak voordat de PVV uit het kabinet stapte, toen Veldkamp tijdens een informele bijeenkomst van EU-ministers in Krakau voorstelde om te onderzoeken of Israël nog voldoet aan de voorwaarden van het EU-associatieverdrag, met name op het punt van de mensenrechten. Volgens Veldkamp was het “twijfelachtig” of Israël zich hieraan houdt, gezien de humanitaire crisis in Gaza. Dat zou in andere tijden wellicht slechts een standaard diplomatieke uitspraak zijn geweest, zoals we inmiddels wel gewend zijn van linksdraaiende ambtenaren en bewindslieden op Buitenlandse Zaken. Hoewel er geen meerderheid in de EU bleek te vinden voor sancties tegen Israël, bleef het daar niet bij voor Veldkamp.

Kamerbrief

Veldkamp stelde in een brief aan de Tweede Kamer begin deze week, dat Nederland pleit voor opschorting van het handelsdeel van het EU-associatieverdrag met Israël als er geen verbetering komt in de ‘schrijnende humanitaire situatie’. Dit omvat het stopzetten van EU‑investeringen in dual-use technologie en goederen uit nederzettingen. Nederland steunt bovendien handelspolitieke maatregelen tegen Israëlische nederzettingen in bezet gebied.

Veldkamp heeft de Israëlische ministers Smotrich en Ben‑Gvir tot persona non grata verklaard en aan de EU voorgesteld hen te laten registreren als ongewenste vreemdelingen in het Schengensysteem. Dit omdat zij “herhaaldelijk geweld door kolonisten hebben aangewakkerd tegen de Palestijnse bevolking, zij voortdurend de uitbreiding van illegale nederzettingen bepleiten en oproepen tot etnische zuivering in de Gazastrook.”

Verder wordt in de Kamerbrief gemeld dat wapenexportvergunningen naar Israël grotendeels zijn geblokkeerd: “sinds 7 oktober 2023 zijn elf aanvragen afgewezen, met uitzondering van twee vergunningen voor onderdelen van Iron Dome via Duitsland. Nieuwe vergunningen voor mogelijke inzet in Gaza of op de Westelijke Jordaanoever worden vrijwel uitgesloten geacht.”

Venijn

Het venijn zit echter in de staart. Veldkamp stelt dat als blijkt dat Israël de afspraken niet naleeft, Nederland zich zal inzetten voor “opschorting van het associatieverdrag, verder beperken van EU-samenwerking” en “voorstellen voor handelssancties tegen nederzettingen”. Veldkamp positioneert Nederland hierbij bewust als koploper van het anti-Israël front binnen de Europese Unie. Hij lijkt er zelfs trots op te zijn.

Hamas-narratief overgenomen

Deze maatregelen hebben onvermijdelijke geopolitieke gevolgen. Door Israël publiekelijk te isoleren, wordt het Hamas-narratief gevoed: dat Israël de agressor is, dat het Westen de Palestijnse zaak steunt, en dat verzet dus gerechtvaardigd is. Dat Hamas bewust burgers als menselijk schild inzet en internationale hulp blokkeert, lijkt minder aandacht te krijgen dan de reactie van Israël.

Gideon Sa’ar, voormalig minister in de Israëlische regering, reageerde fel op de door Nederland aangekondigde maatregelen. Hij stelde dat Nederland een jarenlange vriendschappelijke relatie met Israël inruilt voor openlijke vijandigheid. “De sancties zijn een historische fout.” Zijn woorden weerspiegelen de frustratie die in Jeruzalem leeft over Nederlands radicale koerswijziging.

Kabinet volgt Veldkamp

Opmerkelijk is dat Veldkamp niet alleen opereert. Premier Dick Schoof liet weten volledig geïnformeerd te zijn en steunt het sanctiebeleid. Zelfs de VVD en BBB, partijen die zich eerder uitspraken tegen het propaganda-apparaat van Hamas, bewegen mee. Eric van der Burg (VVD) verklaarde in de Tweede Kamer dat “juist van een democratie als Israël mag worden verwacht dat het zich aan internationale verdragen houdt.” Caroline van der Plas (BBB) gaf lenig aan dat de sancties “niet bedoeld zijn om Israël de les te lezen, maar om het lijden in Gaza te stoppen.” Toch lijkt die retoriek niet meer dan een rookgordijn.

De bottom line van de opstelling van het kabinet is dat door Israël te straffen in plaats van Hamas te isoleren, Nederland voor de verkeerde kant van de geschiedenis kiest. Het is duidelijk: het kabinet keert zich af van het bondgenootschap met Israël, ook al vindt Caroline van der Plas dat dat niet zo mag zijn.

Nederland als EU-koploper

Wat begon als nationale diplomatie groeide uit tot een Europees precedent. Nederland pleitte als eerste voor het opschorten van het EU-Israël handelsverdrag. In Brussel werd dit opgemerkt; Politico noemde Nederland een “lead advocate” van de nieuwe koers. De invloed van Veldkamp reikt dus verder dan Den Haag. Op EU-toppen en in bilaterale gesprekken toont Nederland zich steeds vaker als moreel kompas. De vraag is echter: voor wiens moraal? Want hoe rechtvaardig is een koers die een democratie straft en een terreurbeweging impliciet legitimeert?

Het is overigens veelzeggend dat EU-grootmachten Italië en Duitsland nog steeds niets voelen voor sancties tegen Israël.

Medialogica en framing

Een andere dimensie van het conflict betreft de manier waarop media de situatie framen. Humanitaire beelden uit Gaza domineren het nieuws, terwijl het Israëlische leed – denk aan de aanval van 7 oktober 2023 waarbij 1.200 Israëli’s omkwamen – naar de achtergrond verdwijnt. Minister Veldkamp baseert zijn koers mede op deze publieke perceptie. Zijn team adviseert communicatie die past bij het sentiment van de Europese burger, die moe is van oorlog en vatbaar voor emotionele beelden. Maar politieke leiders horen niet te regeren op basis van framing – ze horen door dieper inzicht het verschil te maken.

Veldkamp lijkt dat onderscheid niet te maken en zijn beleidslijn wordt daardoor een spiegel van media gedreven sentiment in plaats van strategische diplomatie.

Strafexpeditie

Wat Veldkamp wellicht niet lijkt te beseffen – daar ga ik dan maar van uit – is dat zijn aanpak Nederland aan de verkeerde kant van de geschiedenis plaatst. Terwijl autoritaire regimes zoals Iran Hamas blijven steunen, kiest het demissionaire kabinet ervoor om een strafexpeditie uit te voeren tegen Israël voor het verdedigen van zijn bevolking en zijn grenzen tegen terroristisch geweld, dat uit verschillende hoeken komt. Israël is niet perfect – geen enkel land is dat – maar het is een democratie die dagelijks geconfronteerd wordt met existentiële dreigingen. Het land verdient geen sancties, maar strategische steun.

Veldkamps beleid mist die nuance en kiest voor politieke symboliek in plaats van diplomatieke visie. Dit beleid is strategisch riskant, moreel discutabel en politiek naïef. Het is hoog tijd dat het kabinet reflecteert op waar het zich in dit conflict positioneert: aan de kant van recht en vrede, of aan de kant van door lafheid, Jodenhaat en vals sentiment legitimeren van terreur.