Vertrekkende D66-bewindslieden schaden het aanzien van de politiek
Ongepast gerommel via baantjescarrousel
- Huh? Wordt het homohuwelijk bedreigd door ‘opkomend fascisme’ ? - 21 juni 2026
- Mogen we het Wilhelmus nog wel zingen? - 17 april 2026
- Netjes met twee wokejes praten! - 7 april 2026
Titelfoto: Gunay Uslu door Roel Wijnants, CC BY-NC 2.0.
Na de val van het kabinet-Rutte 4 zijn maar liefst drie D66-bewindslieden voortijdig vertrokken en dat is er één op de drie. Niet alleen is dit hoogst ongepast, ook het razendsnel invullen van hun posities in het demissionaire kabinet door Rob Jetten met wederom D66’ers zonder enige kennis van hun beleidsterrein dient niet het landsbelang, maar slechts dat van D66. Tijd om eens kritisch naar het inmiddels problematische construct ‘demissionair’ te kijken, vindt Paul Verburgt.
[responsivevoice_button voice=”Dutch Male” buttontext=”Beluister dit artikel”]
Zes ministers en drie staatssecretarissen mocht D66 leveren voor het vierde kabinet-Rutte. Ze tekenden voor de volle kabinetsperiode die door de lange formatie niet op vier, maar op drie jaar zou uitkomen.
Na anderhalf jaar viel het kabinet. In no time vertrokken twee ministers en een staatssecretaris: Sigrid Kaag (minister van Financiën, vicepremier en partijleider), Ernst Kuipers, minister van Volksgezondheid en Gunay Uslu, staatssecretaris Cultuur en Media.
Eén op de drie
Dertig procent van de D66-bewindslieden, één op de drie. Dat is veel en bovendien hoogst ongebruikelijk of beter: ongepast. Ministers en staatssecretarissen zijn een staatkundig instituut en dat is – ondanks het gekoketteer van Rutte – geen normale baan die je kan opzeggen wanneer het je uitkomt.
Slechts in uitzonderlijke gevallen stapt een individuele bewindspersoon op: persoonlijke omstandigheden als ziekte, een conflict met collega’s in het kabinet of het verlies van het vertrouwen van de volksvertegenwoordiging. Heel, heel soms kan een minister tussentijds vertrekken als het staatsbelang vergt dat hij of zij elders aan de slag gaat, bijvoorbeeld als Eurocommissaris, maar – zeker na het ordinaire gehengel van Wopke Hoekstra – is daar tegenwoordig weinig draagvlak meer voor.
Noblesse oblige
Voor de rest is het noblesse oblige. Je blijft dus aan tot er een nieuw kabinet is. Dus ook als het kabinet waarin je zit demissionair is geworden. Kun je vervelend vinden, zal best eens een mooie baankans hebben gekost en heeft vast geen positief effect op je arbeidsvreugde, maar zo werkt het. Dan had je maar niet je vinger moeten opsteken toen ze je vroegen toe te treden tot het kabinet.
En hun vinger staken ze op, hoor. Het politiek onbeschreven blad Gunay Uslu wilde maar wat graag staatssecretaris worden. Ernst Kuipers stond ook te dringen, ook al moest hij daarvoor eerst lid worden van D66. Niet anders was het bij Sigrid Kaag, die bij het toetreden tot het derde kabinet-Rutte ook geen partijlid was, maar zo de smaak te pakken kreeg dat ze partijleider en premier wenste te worden.
Weg
Uslu verbrak als eerste de erecode en ging haastje-repje terug naar het bedrijf van haar familie, Corendon. Van een dringende noodzaak was geen sprake: de politiek beviel haar niet zo.
Kuipers verdween van de ene op de andere dag, onaangekondigd en zelfs zonder een spoor achter te laten. Geruchten dat hij een indrukwekkende internationale baan had weten te verwerven transformeerden al snel tot teksten als ‘hij zou uitzicht hebben op …’.
Een ongekende afgang en – dat mag hier ook gezegd worden – een luizenstreek tegenover zijn partij en het kabinet, aannemende dat hij in vol besef handelde.
Kaag doet wel voorkomen alsof ze tot de buitencategorie van tussentijds vertrekkende ministers behoort, want Gaza helpen namens de VN, maar dat is schijn. Ze was al voor de val van het kabinet op banenjacht en zelfs druk in de weer met de functie die tot haar grote irritatie collega Hoekstra ten deel zou vallen.
Smet
Of er meer D66-bewindslieden op het vinkentouw zitten, weten we niet. Ik verwacht het niet: de meesten zijn beroepspolitici die hun glazen niet willen ingooien. Alleen outsider Robbert Dijkgraaf is niet afhankelijk van de banencarrousel. Hoe het ook zij, de uittocht – slordig, overhaast en moeilijk met het staatsbelang te rijmen – is een smet op D66.
Vette vlek
Die smet is ondertussen uitgegroeid tot een vette vlek. Wat deed partijleider Rob Jetten namelijk? Die eiste dat de vacatures in het demissionaire kabinet zouden worden opgevuld door D66’ers, door verse eigen soldaten van buiten dus.
Zo werd Gunay Uslu opgevolgd door Steven van Weyenberg. De man is econoom, ex-Kamerlid (financieel expert) en voormalig staatssecretaris voor Infrastructuur en Waterstaat. Geen enkele connectie met de portefeuille Cultuur en Media. Maakte kennelijk niet uit, de plek mocht vooral niet naar een zittende bewindspersoon van een andere partij gaan. De zwaarte van de portefeuille kan geen argument zijn geweest, want het toch al flinterdunne staatssecretariaat laat zich in een demissionaire periode moeiteloos op een avond in de week afdoen en dan kun je om tien uur al in bed liggen.
Respectloos
Toen Kaag opstapte, zette Jetten de banencarrousel weer aan en dropte hij Van Weyenberg, die net een maandje staatssecretaris was, op Financiën (na die portefeuille zelf een blauwe maandag in handen te hebben gehad). Anders dan de vrijetijdsportefeuille Cultuur en Media is Financiën een zware positie die niet open mag blijven staan, ook niet als het kabinet demissionair is.
Maar waarom moest zo nodig een oningewerkte man als Steven van Weyenberg worden benoemd? Terwijl staatssecretaris van Financiën, Marnix van Rij (CDA), bij wijze van spreken alleen maar een kamer hoefde op te schuiven. De man wordt door vriend en vijand als zeer deskundig en bekwaam gekwalificeerd. Maar ja, geen D66’er en dan is het klaar bij Jetten.
Respectloos naar het staatsbestel en respectloos naar Van Rij, die zoals iedereen weet zijn ‘baas’ Sigrid Kaag overeind hield, want van financiën had zij geen kaas gegeten.
Pia en Fleur
Hetzelfde verhaal bij de vacature die Ernst Kuipers veroorzaakte. VVD-minister Helder was zo genereus om de portefeuille van Volksgezondheid te gaan behartigen, maar binnen een paar dagen dook Jetten weer op. Met Pia Dijkstra aan de hand.
Deze partijgenoot moest en zou nog even minister voor Medische Zorg moeten worden, de oorspronkelijke job van Helder. Dan zou je denken: na zoveel gênant geschuif laat Jetten het staatssecretariaat Cultuur en Media vacant. Maar nee hoor, hij had nog een zekere Fleur Gräger in voorraad en die mag nu een paar maandjes gratis naar soirees en vernissages. En zeg vooral niet dat het rapport over de NPO een full fledged bewindspersoon vraagt: dat wordt zonder enige twijfel een zaak voor het volgende kabinet.
Koninklijke familie
Jetten gedraagt zich alsof zijn partij de koninklijke familie is. Verdwijnt een prins of prinses van het toneel, dan is alleen iemand met blauw (groen) bloed goed genoeg voor de opvolging. Het tekent ook de verhoudingen in het kabinet: kennelijk lust men elkaar niet (meer) en dus mag er geen millimeter van de macht worden afgestaan.
En het lijkt een poot tussen de deur te zijn: D66 hoopt wellicht dat er toch een centrumlinks kabinet komt en dan moet je natuurlijk op volle oorlogssterkte zijn, zeker als je bij de verkiezingen meer dan gehalveerd bent. Dat dit personele gerommel het aanzien van de politiek schaadt, deert Jetten kennelijk niet. Het is D66 voor en D66 na.
Demissionaire kabinetten zitten erg lang
Het voortijdige vertrek van de bewindslieden van D66 en het uitdelen van demissionaire ministersposten aan partijgenoten roept de vraag op of we niet eens moeten kijken naar het huidige regime van demissionaire kabinetten.
Formaties duren tegenwoordig lang tot zeer lang, met ook hier een glansrol voor D66 dat zo lang tegenstribbelde dat Rutte IV pas na 299 dagen het licht zag en daarmee het formatieduurrecord brak.
Het is misschien begrijpelijk, maar niet wenselijk dat in zo’n lange periode de demissionaire positie verkleurt naar volwaardige missionariteit. Verkiezingen zijn er niet voor niets.
Dat was niet de toon in de laatste kabinetten van Rutte, die om de boel nog wat op te juinen niet te beroerd was om de nieuwe Kamer te melden dat een demissionair kabinet meer macht heeft dan een gewoon kabinet: je kan iets wat is afgetreden, niet wegsturen. Echt een foute grap en bovendien een bewijs hoe potsierlijk het is om allerhande bewindslieden te benoemen die demissionair zijn en dus niet hun volle bevoegdheid kunnen uitoefenen, maar tegelijkertijd onkwetsbaar zijn, want niet te ontslaan door de Kamer.
Controversieel
Hoe dat uitwerkt, hebben we gezien. Demissionaire bewindslieden, die naar believen niks deden (want demissionair) dan wel voluit op het gaspedaal trapten (want urgent, Europa of bedenk maar wat). Je zou toch zeggen dat deze eigengereidheid en bijbehorende onduidelijkheid niet het landsbelang dienen. In elk geval is het niet afdoende om onderwerpen controversieel te verklaren, wat nu de praktijk van het parlement is. Niet steeds valt door nieuwe Kamerleden alles te overzien en er zijn altijd muizengaatjes waar bewindslieden zich in voorkomende gevallen doorheen weten te wurmen.
Interim-kabinet
Ik zou het aanzienlijk beter vinden, want transparanter en neutraler, als een kabinet dat demissionair wordt zich omvormt tot een klein interim-kabinet dat uitsluitend lopende zaken afdoet, in overleg met de (voorzitters van de desbetreffende) vaste Kamercommissies. Strikt formeel is ook een demissionair kabinet een interim-kabinet, maar ik zou ‘m veel kleiner maken en veel meer vastbinden aan de nieuwe Kamer.
Voordeel is dat ministers en staatssecretarissen die niet meer nodig zijn, weg kunnen en ons dus het gedoe van de afgelopen weken besparen. Het grootste voordeel is evenwel, dat de dames en heren bewindslieden niet kunnen gaan doen alsof verkiezingen een korte onderbreking waren van hun zegenrijke arbeid, om verder voort te gaan alsof er niets is gebeurd.
Ik vind D66 een aanfluiting voor ons politieke bestel. Een regentenpartij. En dat hebben we niet nodig. We hebben praktische, gemotiveerde denkers nodig als Geert Wilders, Caroline van der Plas en sommigen van NSC. Alleen Pieter Omtzigt is een intstabiele factor.
Een jabinet die valt moet niet de missionair blijven hangen, zeker niet met die lange formaties maar meteen vervangen worden door een onpartijdige zakenkabinet. Zo kabinet is niet voor niets gevallen. Nu blijven ze maar rotzooien met hun hobbies uit puur eigenbelang. Hoogstens onwenselijk en slecht voor het land.
Inderdaad Rutte 4 (VVD,D66,CDA,CU) zat pas na 299 dagen formeren in de bankjes.
D66 is de kampioen in het leveren van onbekwame Ministers/Staatssecretarissen en of Kamerleden.
Rutte 3 (VVD,D66,CDA,CU) zat pas na 225 dagen in de bankjes.
En nu wijst Links Nederland naar de lange duur van de huidige formatie.??
Goed beargumenteerd stuk. Goed idee ook om het zo te organiseren. Je kan zo aantreden in de politiek, want ik zou wel graag nu mensen daar hebben die kennis van zaken hebben en ook de motivatie hebben om iets goed te organiseren.
Het demissionaire kabinet Rutte 4 drukt er op het laatste moment nog van alles door, zonder dat ook maar iemand de rem erop zet. Ze zijn keihard weggestemd, maar ze krijgen nog wel even alle tijd en alle ruimte om de schade nog groter te maken. Dat is wat mij betreft een volkomen bizarre situatie in een op dit moment totaal bizar land. Niks is meer zoals het hoort te zijn… En Omtzigt…, eind van de middag trekt hij de stekker uit de formatie, kapt de andere partijleiders en de formateur keihard af, maar gaat ‘s avonds wel meteen op de buis om zn acties goed te praten. Wat een druif. Ik denk nog steeds dat hij verschrikkelijk overspannen is, en dat hij dit alles eigenlijk gewoon niet kan hebben. Hij probeerde nog even de hele formatie naar zijn hand te zetten, dat is ook een soort coping mechnisme om de druk op zichzelf te verlagen, maar daar gingen de anderen maar tot zover in mee. Het zal me niks verbazen als hij zich binnenkort terugtrekt uit de kamer, misschien wel helemaal uit de politiek.
Al deze ‘nieuwe’ bewindslieden krijgen dus een promotie met bijbehorend salaris. Zo kun je je partijgenoten nog even voorzien van rianter wachtgeld. En het blijven d66-adepten, dus nog even wat macht om d66-zaken door de strot te duwen.
Niemand hoeft zich te schamen als hij/zij ooit heeft gestemd op D66 …. toen Hans van Mierlo nog het boegbeeld was van deze partij die nadien is gereduceerd tot een bende ……..
D66 is geen politieke partij maar een carrière netwerk.
Nog eerder een sekte…, net als PVDA/GL, allemaal hele enge mensen.
Helemaal waar. Maar beleid wordt in zo een grote mate al bepaald door de directieven van de EU, dat een Nederlandse minister eigenlijk niet meer ruimte heeft dan een bestuur van gemeente of provincie. Ze zitten daar alleen om de details in te vullen, het EU beleid te verkopen en over te brengen, de administratieve rompslomp rond te breien.
Een ministerspost is onder deze omstandigheden een opstapje naar een volgende functie bij een instituut als Lareb (Agnes Kant), Clingendael, de Europese Investeringsbank (Rudolf de Korte), de VN (Kaag, Lubbers), NAVO (wie was dat ook al weer? geen actieve herinnering aan).
Wilt u echt nog zelfbeschikkingsrecht uitoefenen en politici hebben die ons vertegenwoordigen in plaats van dat ze de rest van de wereld vertegenwoordigen? Kies dan de echte oppositie.
De NL NAVO-baas was Jaap de Hoop Scheffer (CDA).
Ik vraag mij af of deze benoemde personen na hun aftreden ook een “langdurige : wachtgeldregeling tegemoet kunnen zien. Die vraag stel ik mij ook bij Kuipers die op eigen initiatief is vertrokken . Of krijgen deze lui altijd een uitkering,. Dat zou dan fors afwijken van het echt dat gewone ontslagen of op eigen initiatief vertrokken burgers hebben en zou dus scheef zijn
Ik ben niet tegen een wachtgeldregeling. Daar de benoeming in een regering en/of parlement altijd onvoorspelbaar van tijdelijke aard is, en mensen vaak een (goede) baan opgeven voor het ambt, is het m.i. niet meer dan redelijk om een vangnet te voorzien. Over de invulling kan men discussiëren.
Wat maakt het nou uit of ze vroegtijdig uit een demissionair kabinet vertrekken? Mensen met een politieke functie passen niet graag op een winkel en het aantrekken van vakministers is helemaal geen garantie dat ministers en ambtenaren ordelijk en goed hun werk doen. Zie Eduard Bomhoff, prima minister maar lag met iedereen overhoop en dat is ook niet productief.
Over carrièrenetwerk, dat wordt van D66 gezegd maar dat zie je net zo goed terug bij VVD en CDA. Niet zo verwonderlijk want zij schrijven crony capitalism met hoofdletters. VVD telde vroeger veel ondernemers maar het zijn nu allemaal mensen met enkel ervaring in politieke baantjes, net als bij D66
Rutte heeft gelijk dat je een kabinet niet kunt wegsturen. Wel kan een kabinet vallen en dan demissionair worden maar nergens staat dat als een bewindspersoon een fout maakt en niet langer het vertrouwen geniet, alle ministers dienen af te treden. En dan wordt het leuk want stel dat alle ministers opstappen inclusief de premier, wie schrijft dan nieuwe verkiezingen uit?
Er staat ook nergens dat dan het hele demissionaire kabinet moet opstappen. Dat was gewoon een regelrecht dreigement aan de kamer van de drs. met het oog op zijn droombaan. De totale uitlevering aan duivels D66. En dan, na hem, de zondvloed. Het kartel was en is niet in de bevolking geïnteresseerd, uitsluitend in hun eigen macht en toekomstperspectief.
Democratie? Dictatuur, oligarchie, baantjes carrousel… al dat maar zeker geen democratie (meer).
Kaag, die een strop van tientallen miljarden heeft veroorzaakt, maar voor de gevolgen daarvan wegvlucht. Kuijpers, weg zodra hij zijn wil niet kan doordrukken.
En nog steeds staan wij toe dat D66 de plekken weer met D66 opvult.
Het is allemaal zeer beschamend, nee verraderlijk. En het zegt veel over deze lieden toen ze nog bewindspersoon waren; de burger en Nederland interesseert ze geen zier. Maar niet voor niks zit Rob Jetten er nog. Multinationals of een NGO willen geen onbenul in hun midden. Zijn fanatisme en arrogantie gaan zelfs hen te ver.