- Bestuurlijk onvermogen in ons land is eindeloos - 10 april 2026
- Waarom ik na zestig (!) jaar mijn NRC-abonnement heb opgezegd - 4 september 2025
- De valse inclusiviteit van 4 mei 2025 - 4 mei 2025
Titelfoto: Screenshot persconferentie Corona-crisis premier Rutte en minister de Jonge (7 april 2020), kanaal Rijksoverheid. Citaatrecht ex art 15a Auteurswet.
“Bang voor het corona-virus? Deze landen zijn het best voorbereid op een uitbraak – Nederland staat in de top 3,” snoefde op 30 januari het blad Business Insider. Dit naar aanleiding van een rapportage, de Global Health Security Index, opgesteld door een internationaal panel van experts. Deze index laat op basis van een groot aantal indicatoren zien hoe goed landen waren voorbereid op een ‘uitbraak van ziekteverwekkers’ als het corona-virus.
[responsivevoice_button voice=”Dutch Male” buttontext=”Beluister dit artikel”]
Die andere twee landen waren, u zult het niet geloven: het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten. De ramp die ons zou treffen moest zich toen nog voltrekken en logenstrafte deze index, gebaseerd op door de landen zelf aangeleverde informatie. IJverige ambtenaren zullen ongetwijfeld allemaal de juiste vakjes hebben aangevinkt, veronderstel ik. In elk geval blijkt deze assessment door ‘gerenommeerde deskundigen’ voor geen zier te kloppen.
We zijn nu twee en een halve maand verder en Nederland, dat ‘waanzinnig gave land’ van Rutte, staat bovenaan in het verkeerde lijstje: de landen met de meeste sterfgevallen aan het corona-virus (voor zover geteld, want wekenlang werden de sterfgevallen buiten de ziekenhuizen niet eens in de cijfers meegenomen).
Spoeddebat afgewezen
Op 28 januari vroeg FvD-leider Thierry Baudet, onder meer gesteund door de PVV, om een spoeddebat over het corona-virus, maar de Tweede Kamer vond het Algemeen Overleg (AO) ‘preventie’ met staatssecretaris Blokhuis, dat geagendeerd stond voor 6 februari, wel vroeg genoeg. Verzoeken om tijdige maatregelen werden afgedaan als ‘paniek zaaien’…
De Tweede Kamer ging in dat AO (met maar liefst 36 (!) agendapunten die in twee uur moesten worden behandeld) mee met de geruststellende woorden van (toen nog) minister Bruins: we waren goed voorbereid en de te treffen maatregelen moesten toch vooral ‘proportioneel’ zijn. Expliciet gevraagd naar de voorraden hulpmiddelen verklaarde hij toen dat er ‘op dit moment nog geen signalen zijn van een acuut tekort voor heel Nederland’ (een momentopname, dat zei hij er nog wel bij). Hetzelfde gold voor medicijnen, waarvoor de afhankelijkheid van China speciaal werd genoemd, maar dat wilde hij in Europees verband oplossen. Dat vervolgens elk land zijn eigen plan zou trekken zou pas achteraf blijken…
Geheime hulp aan China
Enkele dagen later vloog trouwens in het diepste geheim een lading vol mondkapjes en ander urgent materiaal naar China. Hoeveel er precies in het ruim van die Boeing verdween, blijft gissen, schrijft de Volkskrant op 11 april. Een Nederlandse handelaar zegt in dat artikel dat hij in zijn eentje al vijf tot zes miljoen mondkapjes, honderdduizend overalls en tien beademingsmachines had opgekocht in Nederland, Duitsland en Turkije.
Materiaal waar Nederland niet veel later zelf wanhopig naar op zoek moest en maar ternauwernood voldoende beschikbaar kreeg voor de IC’s. “In februari voelde Nederland zich nog onkwetsbaar; twee weken later kraakt het hele zorgstelsel in zijn voegen”, stelt de Volkskrant vast.
Verkeerde inschatting
Ik schreef er ook al eerder over dat het RIVM vlak voor carnaval meende te moeten waarschuwen tegen de uitstoot van houtkachels, maar de uit de brandhaard Noord-Italië teruggekeerde en mogelijk besmette wintersporters ongemoeid liet. De door Elsevier Weekblad weergegeven tijdlijn met tweets van het RIVM laat pijnlijk zien hoeveel onzekerheden – en verkeerde inschattingen(!) – er toen waren en hoe rampzalig de uitkomst kan zijn als je geen rekening houdt met een somberder scenario.
Rampzalige situatie verzorgingstehuizen
Achteraf kan gesteld worden dat met grote en prijzenswaardige inspanningen het “Zwarte Scenario” in de IC’s is afgewend, maar dat zich een lang stilgehouden ramp voltrok in de verzorgingstehuizen en de thuiszorg.
De geruststellende woorden van (toen nog) minister Bruins in het AO van 6 februari werden niet bewaarheid: “Verpleeghuizen en thuiszorgorganisaties stonden wekenlang achteraan bij de verdeling van mondkapjes. Dat was een bewuste keuze van het kabinet, blijkt uit een reconstructie. Klachten en waarschuwende woorden drongen niet door.” (Het Parool, 17 april).
Begin maart meldde dezelfde minister nog dat hij het ROAZ (Regionaal Overleg Acute Zorg) had ingeschakeld voor de verdeling van de schaarse beschermingsmiddelen, maar verpleeghuizen bleken helemaal niet te vallen onder de twaalf ROAZ-regio’s, die zich al vóór de corona-crisis bezighielden met het verdelen van acute zorg over het land!
“Het ROAZ kent de wereld van de ouderenzorg helemaal niet. Die hadden geen idee wie er, naast ziekenhuizen, ambulancezorg en GGD’s, nog meer in de zorg actief zijn”, zei Hans Buijing, directeur van Zorgthuisnl, waarbij ruim honderdvijftig zorgbedrijven zijn aangesloten, in hetzelfde Parool.
Ontreddering
Hoe pijnlijk ook dáár het management faalde werd duidelijk in “OP1” van maandag 13 april, waarin columnist Marcel van Roosmalen en arts Marion de Bruin vertelden over hun huiveringwekkende ervaringen met een ouder in een verpleeghuis. De hartverscheurende ontreddering die ze daar aantroffen maakt het falen van die bejubelde Nederlandse gezondheidszorg schrijnend invoelbaar. (via @YouTube). Zo goed waren we dus helemaal niet voorbereid, en de ereplaats van Nederland in die Global Health Security Index is volstrekt illusoir gebleken!
Kordaat
Er waren landen die wel meteen kordaat maatregelen troffen en dan niet alleen de landen in Azië, waar onze mediaredacties zo graag en gretig naar verwijzen. Ik schreef daar ook al eerder over. Opvallend goed, naast Duitsland en Oostenrijk, doen landen als Hongarije en Polen het. Landen, die door onze overbetaalde eurofiele Europarlementariërs – op het gebied van de rechtsstatelijkheid – vaak de maat worden genomen, maar die in elk geval goed voor hun bevolking weten te zorgen.
Over ‘Europese Waardengemeenschap’ gesproken: aantallen corona-doden per miljoen inwoners in Tsjechië 16, Hongarije 16, Polen 9, Nederland 202 (waar het sterftecijfer buiten de ziekenhuizen nauwelijks wordt meegeteld), België 445, Spanje 428, Italië 376 , Frankrijk 282, VK 215, en Duitsland 52 (Volkskrant 18 april).
Vroegtijdige preventie
Israël telt 17 corona-doden per miljoen inwoners. Volgens weer een andere index staat Israël aan de top van het top 40 Covid-19 Safety Ranking. Wat maakt die landen in de top van die rangorde zo bijzonder? Volgens dit onderzoek:
“The analysis revealed that some countries proved very effective at combating COVID-19 early on. These countries focused on early prevention by deploying quarantine measures before the number of confirmed cases surpassed 50,000, and using efficient methods for treating hospitalized patients.”
Daar ging het in Nederland mis, vrees ik.
Mondkapjes-schaarste?
Ik schreef ook over de voortvarende aanpak in Israël (zie hiervoor ook de berichtgeving op joods.nl, dat voor de redacties van Nederlandse media blijkbaar niet boeiend genoeg is). Daar beveiligen ze niet alleen het land en zijn bewoners tegen dit virus, maar zijn ze ook succesvol in de aanschaf van de benodigde middelen zoals mondkapjes, medicijnen, enzovoorts. Ook in tijden van schaarste.
Maar hoezo schaarste als mondkapjes bij de metro in Madrid worden uitgedeeld en ze in Israël voor een habbekrats bij de drogist verkrijgbaar zijn? En waarom zijn mondkapjes hier uit den boze terwijl ze in andere landen worden aangeraden of zelfs verplicht? In Tsjechië werd aan de bevolking getoond hoe ze die mondkapjes zelf konden maken en de president van Slowakije installeerde het nieuwe kabinet: allen met al dan niet modieuze mondkapjes.
Wat deden we fout? Heel veel, vrees ik, terugblikkend. Maar ik zie niet zoveel in een parlementaire enquête, waarvoor nu stemmen opgaan. Die leveren zelden blijvende beleidsverbeteringen op en worden teveel geplaagd door tekortschietende geheugens.