EU-begroting: wij betalen, Brussel beslist

• Over
• Laatste berichten

Uri van As

Adjunct-hoofdredacteur OpinieZ. Redacteur nieuwsanalyses. Schrijft stukken die worden (voor)gelezen in rechtszalen, Den Haag en redactielokalen

Laatste berichten van Uri van As (alles zien)

• Israël: links wil Knesset-voorzitter (Likud) wegstemmen - 1 november 2026
• Jetten ziet ‘dagelijks racisme’, maar zwijgt over Jodenhaat - 30 oktober 2026
• Hormuz: Iran legt zeemijnen, Europa kijkt weg - 28 oktober 2026

Illustratie gemaakt met AI. Redactionele illustratie, geen weergave van een werkelijke gebeurtenis.

Vlak voor de EU-top van deze week is er nog geen overeenstemming over de meerjarige EU-begroting. Minister Eelco Heinen heeft het compromisvoorstel van Ierland, de huidige EU-voorzitter, niet geaccepteerd en verklaart dat er volgens hem “voor het einde van het jaar geen akkoord” komt¹. Terecht. Maar de rekening blijft liggen. Het vorige kabinet rekende in september 2025 uit wat het voorstel van de Europese Commissie ons land gaat kosten: minstens 4,5 miljard euro per jaar meer dan de Miljoenennota raamde³. Over zeven jaar is dat 31,5 miljard(!) euro. Premier Rutte haalde in 2020 een korting van 1,92 miljard per jaar binnen⁸. Die 31,5 miljard is ruim zestien keer die jaarlijkse korting.

De berekening van het vorige kabinet gaat over het oorspronkelijke voorstel van de Commissie van 16 juli 2025³. Volgens het weekblad EW klimt onze afdracht aan Brussel van ruim 6 naar 10,7 miljard euro per jaar¹⁰. Heinen vindt het Ierse compromis, dat ongeveer acht procent onder het voorstel van de Commissie blijft², te weinig.

Nederland hoort met Duitsland, Zweden, Denemarken, Oostenrijk en Finland bij zes landen die samen bijna veertig procent van alle bijdragen opbrengen en honderden miljarden van die afdrachten willen schrappen⁷. Het kabinet zelf mikt volgens de Staat van de Unie van 29 mei, waarin de Europese koers van de regering is vastgesteld, op het beperkt houden van de stijging van de afdracht⁴. Een stijging, dus.

Het verkeerde potje

Ierland snijdt precies waar de zes dat niet willen. Van de 140 miljard die het schrapt, komt 67 miljard uit het fonds voor concurrentiekracht². Juist dat fonds wilden de zes voorrang geven, ook voor defensie². Landbouw en de achtergestelde gebieden leveren samen 32 miljard in². Nog niet de helft van wat het concurrentiefonds inlevert. En zelfs na de Ierse schaar ligt de nieuwe begroting met 1,62 biljoen euro nog altijd 35 procent boven de huidige van 1,2 biljoen².

De zes eisen al sinds de zomer honderden miljarden minder⁷. Het geld moet volgens hen naar veiligheid, defensie, innovatie en het tegengaan van illegale migratie⁷.

Aan de andere kant van de tafel zit een blok van zeventien landen, onder meer Spanje en Italië, dat landbouw en steun aan achtergestelde gebieden wil sparen². Polen hoort bij een groep landen die op meer geld voor die potten aandringt³, en het Europees Parlement, dat formeel met de begroting moet instemmen³, steunt hen en wil een groter budget⁹. Dat is klassiek linkse herverdeling, en ons land is de betaler.

Ons enige wapen

Dat het nee van Heinen nog iets betekent, heeft ons land aan één regel te danken. Een akkoord over de meerjarenbegroting vraagt de instemming van alle EU-landen². Ook van Nederland. In juli 2020 haalde Rutte daarmee een hogere korting binnen, van 1,57 naar 1,92 miljard euro per jaar⁸. Ons veto werkte. Zonder veto had hij kunnen praten tot hij schor was.

Nu wil de Commissie de kortingen schrappen, ook die van Duitsland, Denemarken, Oostenrijk en Zweden⁹, vier van de zes landen die samen met Nederland geld willen schrappen. Voor ons land kost dat volgens het vorige kabinet ongeveer twee miljard euro per jaar. Dat zit al in die 4,5 miljard³. Minister Berendsen (CDA) van Buitenlandse Zaken zei in mei dat Nederland zijn korting op de afdracht wil houden⁵.

Hetzelfde kabinet Jetten wil het veto elders slopen⁴. D66-Kamerlid Felix Klos vroeg in mei naar het plan om het veto af te schaffen, waarop Berendsen antwoordde dat dat alleen kan als alle EU-landen instemmen⁵. Ook Nederland dus. Afgelopen donderdag schreven wij dat het kabinet zijn handtekening daarvoor al klaar heeft liggen.

Kabinet levert EU-veto sancties in

Wie het veto bij sancties weggeeft, staat bij de begroting straks met lege handen. Voor de uitbreiding van de EU noemt de Commissie geen bedrag⁶. Wel wil ze het veto afschaffen bij het openen van de onderdelen van de onderhandelingen met landen die lid willen worden, een stap die nu elk EU-land kan blokkeren⁶. Waarom zou dit kabinet bij de begroting wél nee blijven zeggen? Betalen zonder invloed, dat is wat dan overblijft.

Welke solidariteit?

Europese solidariteit is het woord waarmee deze herverdeling wordt verkocht. Welke solidariteit dan? Die van de zes landen die bijna veertig procent van de bijdragen opbrengen en in het Ierse voorstel het hardst gekort zien wat zij belangrijk vinden²⁷, of die van de zeventien die hun eigen landbouw en achtergestelde gebieden willen sparen met het geld van de zes? Het is solidariteit in één richting, en de rekening ligt op Jettens bureau in Den Haag.

De eis van de zes om honderden miljarden te schrappen, ook die van Nederland, heeft alleen kracht zolang ons land kan weigeren. Maar helaas pleit het kabinet-Jetten van D66, VVD en CDA in de Staat van de Unie “juist” voor meerderheidsbesluiten in het buitenlandbeleid van de EU⁴, waarmee het stukje bij beetje weggeeft wat de Nederlandse eis in Brussel kracht bijzet.

Wat OpinieZ verwacht

OpinieZ verwacht dat de EU-top van 15 en 16 oktober geen bedrag voor de begroting vaststelt, en dat Den Haag zijn veto tot december houdt. António Costa, voorzitter van die top, wil de omvang van de begroting voor het einde van het jaar vastleggen². De Ierse minister van Europese Zaken Thomas Byrne hoopt op een akkoord voor Kerstmis². Dat is over ruim tien weken.

Tekent het kabinet dan toch, dan kunt u de miljardenrekening naast de woorden van Heinen leggen, de minister die dit weekend nog zei dat er voor het einde van het jaar geen akkoord komt. Houdt het kabinet vol, dan is dat het beste argument om het veto ook bij sancties te behouden.

Meer van deze auteur

Israël: links wil Knesset-voorzitter (Likud) wegstemmen

Jetten ziet 'dagelijks racisme', maar zwijgt over Jodenhaat

Hormuz: Iran legt zeemijnen, Europa kijkt weg