Reza Pahlavi hoort niet thuis in de Tweede Kamer
Bezoek is klap in het gezicht voor duizenden Iraanse Nederlanders
- Reza Pahlavi hoort niet thuis in de Tweede Kamer - 5 juli 2026
Reza Pahlavi (2025). Foto: FDD. CC BY-SA 4.0.
Reza Pahlavi, zoon van de in 1979 afgezette Iraanse sjah, wordt op 6 juli ontvangen door leden van de Tweede Kamercommissie Buitenlandse Zaken. Voor Sepiedeh Orafa, wier vader jarenlang gevangenzat en gemarteld werd door de geheime dienst van de sjah SAVAK, is dat geen neutraal gebaar. Het is een pijnlijke miskenning van decennia onderdrukking. Pahlavi heeft zich nooit gedistantieerd van de misdaden van zijn vaders bewind — integendeel: hij is er nog altijd trots op. Nederland, zo betoogt Orafa, zou zich niet moeten lenen voor het legitimeren van deze erfelijke autocratie.
Toen ik vernam dat een handvol leden van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken van de Tweede Kamer Reza Pahlavi, de zoon van de afgezette sjah van Iran, had uitgenodigd, werden oude wonden opnieuw opengereten – wonden die nooit werkelijk zijn geheeld. Voor misschien wel de eerste keer in mijn leven deed het mij bovendien twijfelen of het land dat ik al decennialang met trots mijn thuis noem, werkelijk begrijpt wat zo’n uitnodiging betekent voor duizenden Iraanse families die hier een veilig heenkomen hebben gevonden.
Gemarteld
Toen ik drie was, zag ik voor het eerst de littekens op mijn vaders been, die na decennia nog niet geheeld waren. Mijn vader heeft onder het bewind van de sjah vijf jaar gevangen gezeten, vanwege zijn politieke overtuigingen. Zijn misdaad? Het verspreiden van een pamflet. Door de SAVAK werd hij gemarteld als onderdeel van een bredere campagne om iedere democratische stem die het bewind van de sjah uitdaagde het zwijgen op te leggen. Deze gebeurtenissen vonden plaats voordat ik werd geboren, maar de gevolgen ervan hebben mijn hele jeugd bepaald. De emotionele wonden zijn nooit verdwenen.
Nederland geniet internationaal veel respect vanwege zijn onwrikbare inzet voor democratie, mensenrechten en de rechtsstaat. Dat zijn geen abstracte idealen, maar de morele fundamenten van de Nederlandse samenleving. Juist daarom is het zo zorgwekkend dat Reza Pahlavi een officieel podium wordt geboden. Bewust of onbewust verleent zo’n uitnodiging legitimiteit aan een politieke erfenis die is gebouwd op dictatuur, onderdrukking en stelselmatige schendingen van de mensenrechten. Mijn eigen familie behoorde tot zijn slachtoffers. Maar onze ervaring stond bepaald niet op zichzelf.
Erfenis van de SAVAK
Voordat de Islamitische Republiek aan de macht kwam, kende Iran al een andere autocratie. Onder Mohammad Reza Shah werden politieke partijen afgeschaft, werd iedere vorm van echte politieke participatie de kop ingedrukt en veranderde Iran feitelijk in een eenpartijstaat. Zijn beruchte geheime dienst, de SAVAK, werd synoniem voor willekeurige arrestaties, marteling, verdwijningen en de meedogenloze onderdrukking van andersdenkenden.
Duizenden studenten, intellectuelen, vakbondsleden, journalisten en politieke activisten belandden in de gevangenissen van de SAVAK. Velen kwamen daar nooit meer levend uit. In Nederland, maar ook elders in Europa, Noord-Amerika en binnen de bredere Iraanse diaspora, leven duizenden families met vergelijkbare herinneringen. Veel overlevenden dragen nog altijd de lichamelijke en psychische gevolgen van de martelingen die zij onder de dictatuur van de sjah hebben ondergaan. Voor hen – en voor hun families – is het Pahlavi-tijdperk geen hoofdstuk uit een geschiedenisboek, maar een werkelijkheid die zij zelf hebben meegemaakt.
Nooit gedistantieerd
Wat de uitnodiging nog opmerkelijker maakt, is dat Reza Pahlavi zich nooit heeft gedistantieerd van de misdaden die onder het bewind van zijn vader zijn gepleegd. Integendeel. Journalisten hebben hem daar herhaaldelijk naar gevraagd, en steeds verklaarde hij dat hij "trots" is op zijn vader en "alles wat zijn familie heeft gedaan". Nog in april 2026 deed hij deze uitspraken op de Zweedse staatstelevisie. Hij weigert eerlijk rekenschap af te leggen over een van de donkerste hoofdstukken uit de moderne Iraanse geschiedenis.
Sterker nog, hij heeft niet alleen die erfenis omarmd, maar ook een politieke visie gepresenteerd waarin de macht in hoge mate in zijn eigen handen wordt geconcentreerd en die ver afstaat van de democratische normen waarvoor het Nederlandse parlement zegt te staan. De leden van de commissie Buitenlandse Zaken die hem hebben uitgenodigd, waren vrijwel zeker op de hoogte van deze geschiedenis. Toch hebben zij ervoor gekozen de uitnodiging door te zetten. Mogelijk gingen zij ervan uit dat Reza Pahlavi het belangrijkste democratische alternatief vormt voor de huidige theocratie. Als dat inderdaad hun overtuiging was, dan zijn zij ernstig misleid.
"Nee tegen de onderdrukker"
Dat beeld is veel meer het resultaat van geraffineerde propagandacampagnes, gecoördineerde manipulatie via sociale media en zorgvuldig opgebouwde online-narratieven dan van de werkelijkheid in Iran. Tijdens de landelijke opstanden die Iran sinds eind 2017 hebben geschokt – waaronder de historische protesten van 2022 en de landelijke opstand van 2026 – hebben de Iraniërs beide vormen van dictatuur herhaaldelijk verworpen. Eén leus klonk in honderden steden luider dan vrijwel alle andere:
"Nee tegen de onderdrukker, of het nu de sjah is of de Opperste Leider."
Dat waren geen geïsoleerde kreten. Zij weerspiegelden een brede afwijzing van zowel de erfelijke monarchie als de religieuze dictatuur. De overgrote meerderheid van de demonstranten sprak zich uit voor een democratische republiek – niet voor een terugkeer naar het verleden onder een andere autocraat. Daarnaast is Reza Pahlavi uitgegroeid tot een van de meest polariserende figuren binnen de Iraanse oppositie. Zijn aanhangers hebben herhaaldelijk geprobeerd andere democratische tegenstanders van het regime te intimideren, het zwijgen op te leggen en in diskrediet te brengen.
Nog zorgwekkender is dat de Franse inlichtingendiensten onlangs dreigingen vanuit extremistische monarchistische netwerken – waaronder personen die SAVAK-symbolen tonen – noemden als een van de belangrijkste redenen voor het omstreden besluit van de Franse autoriteiten om de Free Iran-bijeenkomst van 20 juni in Parijs te verbieden. Op die bijeenkomst werden meer dan 100.000 voorstanders van een democratische republiek verwacht. De manifestatie werd tegelijkertijd bedreigd door zowel agenten van het Iraanse regime als gewelddadige monarchistische extremisten.
Geen andere autocraat, maar een democratische republiek
Nederland zou aan de zijde van het Iraanse volk moeten staan – niet aan de zijde van de erfgenamen van welke dictatuur dan ook. Iraniërs hebben al een hoge prijs betaald om zowel de tulband als de kroon af te wijzen. Hun strijd is er niet op gericht de ene autocratie door een andere te vervangen, maar om een democratische republiek tot stand te brengen die is gebaseerd op algemeen kiesrecht, de rechtsstaat, de scheiding van religie en staat, gelijkheid van mannen en vrouwen, respect voor etnische minderheden en de afschaffing van de doodstraf.
Dat zijn precies de waarden waarvoor Nederland zich al decennialang inzet. Het Nederlandse parlement zou de stemmen van degenen die voor die democratische toekomst strijden moeten versterken – niet legitimiteit moeten verlenen aan de erfgenaam van een dictatuur waarvoor zoveel Iraniërs hun leven hebben opgeofferd.
OpinieZ bestaat dankzij u Geen betaalmuur, geen subsidie — OpinieZ is gratis omdat lezers zoals u ons steunen. Iedere bijdrage helpt ons onafhankelijk te blijven. |
|
De mensen die door door het sjah regime werden opgesloten vanwege hun politieke activisme, waren bijna altijd islamitische fundamentalisten of communisten.
Precies de twee groeperingen die een nog grotere bedreiging vormen voor vrijheid en democratie dan de sjah of zijn zoon.
Verder zie ik niet waarom de zoon zich zou moeten distantiëren van de daden van zijn vader.
De sjah werd destijds in het westen bewonderd om de modernisering die hij op tal van terreinen nastreeft.
Het idee van een democratische republiek zoals beschreven in de laatste alinea van het artikel is al zo vaak geprobeerd in de islamitische wereld. Het lijkt me geen goed idee om iets dat altijd heeft gefaald, nog een keer uit te proberen.
Roerend met u eens, echter los van dit is en blijft het ongewenst dat een buitenlandse mogendheid toegang krijgt tot de Tweede Kamer. Dat geldt evenals voor Zelensky, wat een gotspe.
Ik ben het met u eens dat geen enkele buitenlandse politieke figuur de TK zou mogen toespreken.
Maar dat is een generiek argument.
De argumenten in het artikel hebben specifiek betrekking op Iran en zijn tijd en plaats gebonden en daar ben ik op ingegaan.
Voor zover ik heb gehoord en gelezen, wil die meneer Pahlavi niet terug als nieuwe sjah, maar als interim bestuurder om een proces van democratisering te starten. Waarna het volk hun leiders mogen kiezen in vrije verkiezingen. Enige argwaan blijft natuurlijk. Al hoor ik uit kritische hoek nooit een alternatief.
Daar kan ik me dan weer wel wel in vinden.
Precies wat ook bij mij als eerste gedachte opkwam.
Oh, het waren islamitische fundamentalisten en communisten? Nou die mag je als eerzaam mens toch wel martelen en doodslaan? Walgelijk dit.
Lees nu eens eerst wat ik schrijf. Dat is niet wat u beweert.
De mensen die door door het sjah regime werden opgesloten vanwege hun politieke activisme, waren bijna altijd islamitische fundamentalisten of communisten.
Variant: Over uitzetten van “gasten” ipv van opsluiten.
Er is ook een land, waar activisten tegen het regime (de koning) het land [Jordanië] werden uitgeknikkerd.
Hun leider heette Arafat. Hij en zijn volgelingen de P ‘n zijn toen gastvrij opgenomen in een land met hoge welvaart. Die was er, omdat daar 3 verschillende groeperingen waren, die onderling goede afspraken hebben gemaakt om die welvaart te behouden. Van de welvaart in dat land is nu niets meer over.
مع الشكر لعرفات . . . . . mae alshukr liearafat
De eeuwige onrust en oorlog in het Middenoosten is in wezen de rede dat elke leider uiteindelijk een dictator wordt. Het is net of het anders niet kan. Maar het is een ware ramp als de radicale(is er een andere?) islam een land overneemt. Het summum van het kwaad. Dat zien wij in Iran.
Ik vrees dat u gelijk hebt.
Ben toch wel benieuwd hoe Sepiedeh Orafa kijkt naar vluchtelingen als Keyvan Shabazi en Afshin Elian, die juist gevlucht zijn voor de ayatollahs en hun schrikbewind. Zij hebben hun laatste hoop gevestigd op Reza Pahlavi, die naar eigen zeggen alleen ondersteuning wil bieden aan het Iraanse volk op weg naar een democratische samenleving. Dat zou toch een verbindende factor moeten zijn in hun strijd naar een vrij Iran. Blijkbaar is er ook veel verdeeldheid onder de Iraanse vluchtelingen in Nederland.
Op deze manier zullen we er nooit uit komen.
Het zou fijn zijn geweest als Sepideh er een werkbaar alternatief bij zou hebben gezet.
Laten we in de eerste plaats aan het Iraanse volk denken.
Kom op zeg, beginnen jullie nou ook ? Hij heeft er toch niks mee te maken. Zorrgeuita v2…
Alles wat fout is is welkom in het nsb’ers staatscircus!!
Uitstekend artikel! De geschiedenis van Iran is significant complexer dan menigeen
in het Westen denkt en ons wordt voorgespiegeld.
Nu Volodymyr Zelensky regelmatig in de Tweede Kamer verschijnt, mag de uitnodiging aan Reza
Pahlavi geen verbazing wekken. Ik wijt dit aan de nihilistische moraal die wijd vertakt is in onze samenleving.
Blijft u vooral over Iran schrijven!
Het is begrijpelijk dat de Iraanse diaspora die nog geleden heeft onder de SAVAK bezwaar maakt tegen de zoon van de Sjah als hij zich niet openlijk distantieert van de gedragingen van zijn vader . Reza Pahlavi heeft echter aangegeven dat hij niet uit is op macht voor hemzelf en een autocratische monarchie zoals zijn vader. Dat heeft hij uitgebreid gedocumenteerd en aangegeven dat hij streeft naar een seculier democratisch Iran We weten niet wat dit waard is maar voorlopig is hij de minst slechte partij. De rest van de oppositie is ofwel separatistisch of Mujahedeen.
We lezen hier het verhaal van ene mijnheer Orafa. Geen idee wie deze mijnheer is en wat zijn beweegredenen zijn, behalve dat hij iets heeft tegen mijnheer Pahlavi. Of dat legitieme redenen zijn horen we uitsluitend uit de mond (of pen) van mijnheer Orafa.
Verhaal is dus behoorlijk eenzijdig te noemen. Het is best mogelijk dat papa Orafa gemarteld is door de Savak. Daarin is hij niet de enige.
Waarom mijnheer Pahlavi junior dan een kwaaie pier zou zijn ontgaat me enigszins. Wel weet ik, deels uit eigen ervaring, dat mensen uit het Midden Oosten die elkaar zwart proberen te maken daar vaak een secundaire en soms tertiaire reden voor hebben die gewoonlijk niet ter sprake komt.
De mening van mijnheer Orafa neem ik dan ook met een korreltje zout, net zoals ik de beweringen van mijnheer Pahlavi junior met een korreltje zout neem.
Sepideh wil graag een democratie en rechtstaat. Zij eist terecht dat de zoon afstand neemt van het afschuwelijke bewind van zijn vader. Daar kan men alleen maar respect voor hebben.