Er kunnen best een paar verkiezingen geschrapt worden

Rutte II ging eindelijk eens zijn termijn afmaken, beloofden VVD en PvdA in 2012. Na een lange reeks van kabinetscrisissen en vervroegde verkiezingen in voorgaande regeerperiodes was er behoefte aan politieke stabiliteit. We zouden voorlopig niet meer naar de stembus hoeven.

De twee partijen lijken woord te houden. Volgens Maurice de Hond denkt 70 procent van de kiezers dat het kabinet de rit uitzit, blijkt uit een peiling van zondag. Van een leien dakje gaat het allemaal niet, maar verkiezingen konden tot dusver achterwege blijven. Althans voor de Tweede Kamer.

Stemoproepen
Niettemin hebben kiesgerechtigde Nederlandse burgers de afgelopen jaren voortdurend stemoproepen in de bus gekregen. We hoefden dan wel geen nieuwe Kamer te kiezen, maar wel gemeenteraden (2014), Europees Parlement (2014) en Provinciale Staten (2015). En een paar weken terug vond ook nog eens een referendum plaats over het Oekraïneverdrag. Vier maal naar het stemlokaal in amper drie jaar, is dat niet een beetje veel van het goede? Kunnen er niet een paar verkiezingen worden geschrapt? Laten we eens nagaan wat de mogelijkheden zijn.

De gemeenteraadsverkiezingen afschaffen gaat natuurlijk niet. Gemeenteraden zijn nodig en ze staan relatief dicht bij de kiezer omdat ze onderwerpen behandelen die (soms letterlijk) om de hoek liggen.

Europarlement
De Europese verkiezingen dan, waarbij de opkomst altijd zo bedroevend laag is? Dat de gemiddelde kiezer geen idee heeft waar het Europarlement zich mee bezighoudt en wie de leden ervan zijn, staat buiten kijf. Anderzijds wordt er volop geklaagd over gebrek aan democratie in de EU. Het zou dan ook een beetje vreemd zijn om de enige Europese verkiezingen die we hebben om zeep te helpen, gesteld dat je dat als lidstaat zelfstandig zou kunnen beslissen.

Misschien dat ooit weer teruggekeerd kan worden naar het oude systeem waarbij nationale parlementariërs ook het Europees Parlement vormden. Maar zo lang er geen alternatief is moeten de verkiezingen voor het Europarlement maar blijven, hoe impopulair ze ook zijn.

Ondoorzichtige bestuurlaag
De verkiezing van de Provinciale Staten zouden wat mij betreft echter meteen kunnen verdwijnen. Provincies vormen een voor het electoraat volstrekt ondoorzichtige bestuurslaag, waarvan het nut al vele malen is betwijfeld. Hun taken kunnen net zo goed door samenwerkingsverbanden van gemeenten worden overgenomen. Bijkomend voordeel is dat je dan meteen van de Eerste Kamer af bent. Senatoren worden immers gekozen door de Provinciale Staten.

Wat precies het nut is van de Eerste Kamer vroeg Thorbecke zich in 1848 al af. Op papier is de senaat er om in de Tweede Kamer aangenomen wetten te beoordelen op hun juridische en technische aspecten. Maar in de praktijk stellen senatoren zich op als volbloed politici en spelen ze naar hartenlust Tweede Kamertje. We hebben dus eigenlijk twee Tweede Kamers, waarvan er één niet rechtstreeks door de bevolking is gekozen. Weg ermee, zou ik zeggen.

Referendum
Blijft over het referendum. Hoewel op 6 april bijna 70 procent van de kiesgerechtigden thuisbleef, schijnen er diverse initiatieven in de maak te zijn voor nieuwe volksraadplegingen. Is dat wenselijk?

Ik zou zeggen: laat het de bevolking zelf beslissen. We organiseren een referendum met als vraag: is er behoefte aan referenda? Het antwoord is ‘ja’ als minstens 50 procent van de kiesgerechtigden vóór stemt. Op die manier doen we precies wat het volk wil.