De vraag die iedere kiesgerechtigde in Nederland uiterlijk woensdag moet beantwoorden luidt: ga ik stemmen bij het referendum over het associatieverdrag van EU en Oekraïne?
Zelf aarzel ik nog.
Parlement
Ik ben toch al niet zo’n voorstander van referenda, want we kiezen toch een parlement om de politieke knopen door te hakken? En bovendien: is de bevolking wel in staat te oordelen over kwesties waarvan ze maar heel weinig afweet en waarvoor een ruime meerderheid waarschijnlijk niet eens belangstelling heeft?
Neem die Oekraïneovereenkomst. De Europese Unie heeft in enigerlei vorm associatieverdragen gesloten met tal van landen, zoals Israël, Egypte en Chili. Niemand die zich er ooit druk over maakte. De meeste mensen weten het niet eens. Waarom moet over het akkoord met de Oekraïne dan opeens een referendum plaatsvinden? Als je het volk toch per se om zijn mening wil vragen, zijn er dan geen urgentere onderwerpen te verzinnen dan dit? Ik weet er wel een paar.
Burgercomité
In feite gaat het referendum niet eens over Oekraïne. De initiatiefnemers hebben dat openlijk toegegeven in NRC Handelsblad. ‘Oekraïne kan ons natuurlijk niets schelen,’ zei voorzitter Arjan van Dixhoorn van het Burgercomité EU, dat samen met GeenPeil aan de basis stond van de volksraadpleging. Het eigenlijke doel van Van Dixhoorn en zijn geestverwanten is dat Nederland vertrekt uit de Europese Unie. Om dat te bewerkstellingen zetten ze de relatie met Brussel ‘onder spanning’.
Met andere woorden: kiesgerechtigden worden met valse voorwendsels naar de stembus gelokt. De eurofielen op het Binnenhof moet eens een flink lesje worden geleerd en daarvoor zijn blijkbaar alle middelen toegestaan. Hoezo democratie? Wie neemt er nu de kiezers niet serieus? Is hier de term ‘volksverlakkerij’ niet van toepassing?
Spelregels
Ook bij de spelregels die gehanteerd worden kun je bedenkingen hebben. Als de opkomst minstens 30 procent bedraagt is het referendum ‘geldig’. Waarop is dat cijfer gebaseerd? Stel dat 33 procent van de kiesgerechtigden naar de stembus gaat en 18 procent stemt tegen, wat gaat het kabinet dan doen? Zal het het associatieverdrag afwijzen omdat minder dan een vijfde van de bevolking er niets voor voelt?
Dat gelooft natuurlijk niemand. In dat geval wordt er een smoesje bedacht om de ratificatie toch door te zetten. Bij een hogere opkomst en een groter percentage tegenstemmers zal dat trouwens waarschijnlijk ook gebeuren. Nederland is niet machtig genoeg om op het Europese toneel in zijn eentje de rol van dwarsligger te kunnen spelen.
‘Triomf van de democratie’
Alles welbeschouwd is er geen zinnige reden om over het Oekraïneverdrag een referendum te houden. Zeker als je bedenkt dat deze ‘triomf van de democratie’ maar liefst veertig miljoen euro kost. Dat geld kan ook anders besteed worden. En anders is in dit geval al snel beter.
Aan de andere kant: het referendum is er nu eenmaal. Als je vindt dat de initiatiefnemers de boel verdraaien, moet je dan woensdag thuisblijven, zoals Frits Bolkestein adviseert? Misschien kun je dan toch maar beter gaan stemmen. Enfin, ik heb nog heel even om te aarzelen.