Arabische staten willen betere relatie met Israël

Op iedere andere dag zou het bericht van dinsdag in de Wall Street Journal (WSJ) een enorme klapper zijn geweest. In plaats daarvan werd het onterecht overschaduwd door het nieuws dat Donald Trump gevoelige informatie van een derde partij (waarschijnlijk verkregen van Israël) had gedeeld met Rusland. Toegegeven, het geheime informatie-verhaal zegt iets belangrijks over de Amerikaanse president. Maar het WSJ-bericht onthult iets belangrijks over een lange termijn trend in het Midden-Oosten.

 
En deze keer is het ontegenzeggelijk goed nieuws. Belangrijke Arabische staten zijn het zat om hun relatie met Israël te laten gijzelen door het Palestijnse probleem en ze proberen er daadwerkelijk iets aan te doen.

Normalisering betrekkingen
De WSJ berichtte dat de Golfstaten een voorstel bespreken om bepaalde soorten handelsbetrekkingen met Israël te normaliseren in ruil voor Israëlische tegemoetkomingen aan de Palestijnen (de reportage zit achter een betaalmuur, maar de Times of Israel zorgde hulpvaardig voor een gedetailleerde weergave van wat het WSJ artikel beschreef). Twee landen, Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten hebben Amerika en Israël al verteld dat ze bereid zijn het voorstel te accepteren, voegde de WSJ er aan toe.

Maar de echte klapper – eigenlijk meerdere klappers – zat in de details van het voorstel: in ruil voor het bevriezen van de bouw van nederzettingen door Israël in “bepaalde gebieden” van de West Bank en het verzachten van de blokkade van Gaza, zouden de Arabieren directe telecommunicatieverbindingen met Israël krijgen, mogen Israëlische vliegtuigen over hun landen vliegen, worden bepaalde handelsbelemmeringen opgeheven en kunnen misschien visa aan Israëlische atleten en zakenlieden worden verstrekt. Al deze details zijn belangrijk, zelfs in het waarschijnlijke geval dat het voorstel op niets uitloopt.

Vrede?
Ten eerste laat dit zien dat Arabische leiders – in tegenstelling tot Trump – begrijpen dat er geen enkel zicht is op vrede tussen Israël en de Palestijnen. Dit zeiden ze niet alleen tegen de WSJ; het blijkt uit het voorstel zelf. Het enige wat het voorstel vraagt van Israël zijn wat toezeggingen die de status quo in essentie onveranderd laten. Geen concessies over welke eindstatus dan ook. Weliswaar hebben veel van dezelfde Arabische leiders Trump verteld dat het oplossen van het Palestijns-Israëlische conflict een hoge prioriteit moet hebben, maar dat bewijst alleen de oude gemeenplaats dat wat Arabische leiders tegen hun Westerse tegenhangers zeggen niet letterlijk hoeft te worden genomen.

Veto
Ten tweede – en belangrijker nog – zijn Arabische leiders niet langer bereid om de Palestijnen (of Syrië) een veto te geven over hun betrekkingen met Israël. De laatste keer dat Arabische staten normalisatie met Israël voorstelden (in het door de Saoedi’s gesponsorde Arabische vredesinitiatief van 2002), stelden ze Israël de voorwaarde dat het definitieve vredesovereenkomsten moest tekenen met de Palestijnen en met Syrië en dat Israël zich moest terugtrekken achter de wapenstilstandslijnen van 1949 (ook ten onrechte bekend als de pre-1967 grens). Nog acht jaar geleden, toen president Barack Obama er op aandrong bij Arabische staten om handreikingen te doen aan Israël in ruil voor een stop op Israëlische nederzettingen, weigerden ze unaniem omdat stappen in de richting van ene normalisatie onmogelijk waren zolang er geen definitieve Israëlisch-Palestijnse vredesovereenkomst was getekend. Nu spreken ze serieus over een gedeeltelijke normalisatie, zelfs zonder een definitieve overeenkomst.

Grenzen 1948
Ten derde, in afwijking van de Palestijnen, hebben de Arabische staten afscheid genomen van de fantasie van een Israëlische terugtrekking achter de wapenstilstandslijnen van 1948. Hun beslissing om alleen een nederzettingenstop te eisen in “bepaalde gebieden” van de West Bank houdt duidelijk in dat ze geen reden zien voor een stop in andere gebieden. Die zouden Israëlisch blijven onder iedere eindstatus-overeenkomst. Dit is nou net iets wat de regering-Obama nooit begrepen heeft. Die vond de bouw in de belangrijkste nederzettingsgebieden of Joodse wijken in Jeruzalem hetzelfde als de bouw in geïsoleerde buitenposten.

Zaken doen
Ten vierde, na decennia vooropgelopen te hebben bij het boycotten van Israël, zijn de Arabische staten nu erg happig om zaken met het land te doen. Dat blijkt uit het feit dat, naast visa voor atleten, alle in overweging genomen Arabische tegemoetkomingen gericht zijn op het vergemakkelijken van zaken doen. Zoals een hoge Arabisch ambtenaar – betrokken bij de gesprekken over het voorstel – aan het WSJ vertelde: “We beschouwen Israël niet langer als de vijand, maar als een kans.” In een bepaald opzicht is dit geen verrassing. In februari meldde Bloomberg dat Israëlisch high-tech bedrijven al goede zaken deden met de Golfstaten via doorsluisbedrijven. Wat echter verbazingwekkend is, is dat toen – pas drie maanden geleden – de door Bloomberg geraadpleegde “deskundigen” nog steeds volhielden dat vrije handel tussen Israël en de Golf onmogelijk zou zijn zonder Israëlisch-Palestijnse vrede. Nu stellen leidende Arabische landen vrije handelsbetrekkingen voor zonder een vredesovereenkomst.

Op deze manier, ondanks het feit dat het voorstel geen diplomatieke betrekkingen inhoudt, is het toch een enorme stap voorwaarts vergeleken met welk eerder Arabisch aanbod dan ook.

Kritische massa
Het kan natuurlijk in dit stadium tot niets leiden. In de eerste plaats zullen Saoedi-Arabië en de VAE het niet alleen willen doen en het is nog niet duidelijk of ze gezelschap krijgen van een kritische massa van andere Arabische staten. Natuurlijk, de WSJ-reportage maakt dat minder waarschijnlijk, omdat het de tegenstanders van normalisatie de kans geeft om de publieke opinie tegen het idee te mobiliseren.

Wisselgeld
In de tweede plaats is het niet duidelijk wat de Arabische staten uiteindelijk als wisselgeld zullen vragen. Als ze eenmaal klaar zijn met onderlinge onderhandelingen, kan het voorstel beduidend slechter zijn geworden net als het Arabische Vredesinitiatief dat in 2002 door de Arabische Liga werd overgenomen beduidend slechter was dan het oorspronkelijke Saoedische voorstel (de Arabische Liga versie bevatte taal die Arabieren interpreteren als eis aan Israël om miljoenen Palestijnse vluchtelingen op te nemen).

Tenslotte, zelfs als het niet doorgaat, kunnen de gestelde eisen onaanvaardbaar zijn voor Israël, afhankelijk van de wijze waarop de Arabieren ze interpreteren. Israël is bijvoorbeeld lang bereid geweest om enkele stappen te zetten om Gaza te helpen, maar het kon niet instemmen met een algehele beëindiging van de blokkade, omdat dat Hamas in staat zou stellen massaal dodelijke wapens te importeren. Evenzo, terwijl Israël akkoord kon gaan met het bevriezen van de bouw in geïsoleerde nederzettingen, kon het niet een openbare bouwstop in de hoofdstad Jeruzalem accepteren, de stad die de Arabieren als onderdeel van de West Bank beschouwen.

Netanyahu
Desalniettemin, het feit alleen al dat dit voorstel openlijk wordt bediscussiëerd laat zien dat de Arabisch-Israëlische betrekkingen in een sneller tempo ontdooien dan men een paar jaar geleden kon voorspellen. Dit is vooral te danken aan veranderende geopolitieke omstandigheden, maar in de tweede plaats aan premier Benjamin Netanyahu. Hij heeft hard en succesvol gewerkt aan het uitbreiden van de Israëlische buitenlandse betrekkingen, juist omdat hij nooit de consensus onder “deskundigen” accepteerde dat dit onmogelijk was zonder vooruitgang op de weg naar Israëlisch-Palestijnse vrede.

Nog afgelopen zomer verklaarden Israëlische deskundigen eensgezind dat normalisatie met de Arabische staten een Israëlisch-Palestijnse deal zou vergen. Toentertijd noemde ik deze bewering “pure dwaasheid”, gezien de snelheid waarmee alles al aan het veranderen was; vandaag ziet het er zelfs nog belachelijker uit. Een dat is goed nieuws, niet alleen voor Israël, maar voor het hele Midden-Oosten.

Oorspronkelijk verschenen op 18 mei 2017 als Arab-Israeli Ties: Hostage No More? op Commentarymagazine.com. Met toestemming van de auteur Evelyn Gordon vertaald door Asher.

© OpinieZ.com 2017                  Email

LinkedIn
Advertenties