Hou vast aan de traditionele Dodenherdenking

Ik kan me nog heel goed de verhalen van mijn oma voor de geest halen. Ze groeide op in Deventer en was een jonge vrouw ten tijde van de Tweede Wereldoorlog. Ze werkte voor de textielfabriek van Ankersmit en verstopte tijdens het werk klosjes garen in haar rokken. Na werktijd smokkelde ze deze langs de beveiliging om ze vervolgens bij boeren te ruilen voor eten.

 
Titelfoto: De Verwoeste Stad Zadkine by Roel Wijnants is licensed under CC BY-NC 2.0

De herinnering aan haar verhalen wordt extra tastbaar als ik over dezelfde gladde Deventer keitjes loop als oma toen ze hard moest wegrennen voor een Duitse soldaat. Ze had hem uitgelachen toen hij uitgleed en ongelukkig ten val kwam. Ik denk dat jullie mijn oma gemogen zouden hebben. In de laatste jaren van haar leven viel ze ten prooi aan dementie en was ze vaak bang en huilerig. Als familie hadden we het idee dat ze steeds vaker weer in de oorlog leefde; het deel van haar afbrokkelende herinneringen dat altijd springlevend is gebleven.

Doorvertellen
Veel van mijn generatiegenoten kennen de verhalen over de oorlog uit de eerste hand. De kleine persoonlijke anekdotes, maar ook hoe het allemaal heeft kunnen gebeuren. De opmaat. De bezetting. De systematische uitroeiing van miljoenen. Verhalen die iedereen moet kennen en die we altijd moeten blijven doorvertellen. De noodzaak hiertoe wordt alleen maar groter; er zal immers snel een generatie zijn die nooit een direct lijntje met de oorlog heeft gehad.

Lessen
Stilstaan bij verschrikkingen uit het verleden betekent ook het trekken van lessen. Nooit meer mogen we wegkijken terwijl het kwaad zich voor onze ogen voltrekt. Als er één besef stevig in onze samenleving verankerd is, dan is dat het wel. Niet voor niets is de saamhorigheid tussen Nederlanders het grootst op 4 en 5 mei, wanneer we onze doden herdenken en onze vrijheid vieren. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden zes miljoen Europese Joden uitgeroeid, waaronder meer dan honderdduizend Nederlandse medeburgers. Om geen andere reden dan wie ze waren. Eén van de belangrijkste lessen die de oorlog ons dan ook heeft geleerd, is dat het cruciaal is dat er ruimte bestaat om anders te zijn.

Tolerantie
Deze boodschap van tolerantie is de laatste jaren echter meer en meer in politiek vaarwater terecht gekomen. Het begrip tolerantie heeft voor verschillende mensen een verschillende lading gekregen. Met een onwelgevallige mening heb je eigenlijk geen recht meer op tolerantie of een plaats in het ‘redelijke’ maatschappelijke debat. Het is mede daarom dat we in mei niet alleen de oorlog, maar ook de moord op Pim Fortuyn herdenken.

Inclusiever
Steeds vaker voelen burgemeesters de behoefte om in hun toespraak op 4 mei vermeende parallellen tussen toen en nu te trekken. Steeds vaker gaan er stemmen op om 4 mei een ‘inclusiever’ karakter te geven. Zo werden Marokkaanse jongeren, die na de Dodenherdenking in Amsterdam voetbalden met rouwkransen, beloond met verhalen over de heldhaftige rol van hun voorouders bij de bevrijding van Europa. Iedere historicus zal beamen dat dit je reinste geschiedvervalsing is, maar intussen wapperen in steden als Utrecht al jarenlang Marokkaanse vlaggen op 4 mei.

Vluchtelingen
Meer recent wordt de vluchtelingencrisis in onze nationale Dodenherdenking vervlochten. Op een herdenking in Loenen werden eerder deze week “de vluchtelingen van nu de verzetsstrijders van toen” genoemd. In Rotterdam organiseren het Luxor Theater en Jeugdtheater Hofplein een speciale herdenking voor jongeren, onder aanvoering van een rapper en met ‘vluchten’ als thema.

Islamcritici
Ook islamcritici moeten eraan geloven. Zes jaar geleden verkondigde de toenmalige VVD-burgemeester van De Bilt dat door het accepteren van “zinloze discussies over hoofddoekjes” en “mensen die zich cabaretier noemen, maar eigenlijk hun brood verdienen met het beledigen van andere mensen” de dood van verzetsstrijders vergeefs is geweest. Sindsdien heeft het ‘moslims-zijn-de-nieuwe-Jodenmantra’ alleen maar aan kracht toegenomen.

Politiek-correcte hoogmis
En zo verwordt de Dodenherdenking, de meest krachtige bindende factor binnen onze samenleving, steeds meer tot een politiek-correcte hoogmis met als doel de geschiedenis te herschrijven en critici van de multi-culturele samenleving tot de nieuwe ‘fouten’ uit te roepen. Het herdenken van toen is het moralistische vingertje van nu. Opdat wij nooit vergeten.

Docenten
Intussen durven docenten in onze grote steden nauwelijks nog over de Holocaust te spreken of kunnen dit alleen doen wanneer tevens de Palestijnse kwestie bij de les betrokken wordt. Een meer urgente aanleiding om vol overtuiging vast te houden aan de traditionele Dodenherdenking is nauwelijks denkbaar. De roep hierom wordt echter steeds vaker als iets reactionairs of zelfs xenofoobs gezien. Ondanks het verzoek van het CIDI om één van de andere 364 dagen te kiezen, wordt uitgerekend tijdens Dodenherdenking in Amsterdam een wake voor vluchtelingen gehouden.

Alles van waarde is weerloos. Het zijn deze woorden van Lucebert die Rotterdammers iedere avond in neonletters aan zich voorbij zien trekken, wanneer ze met de tram vanaf station Blaak huiswaarts keren. Toen ik ze laatst weer zag moest ik onwillekeurig aan de Dodenherdenking denken.

De meest verbindende en betekenisvolle traditie die we hebben. Maar hij kan zo kapot.

© OpinieZ.com 2017                  Email

LinkedIn

   

Advertenties