Over de politieke messiassen van onze tijd

We zien onszelf graag als kinderen van de Verlichting. Sindsdien hebben we het juk van God afgeworpen en zijn we vrij, vrij, eindelijk vrij. En autonoom, hè, we denken zelf na, verdomme nog aan toe. Wie denkt de ander wel niet dat ie is, om ons iets voor te houden, ons ergens toe aan te zetten? Nee, we denken zelf na, komen zelf tot de juiste beslissing en handelen daarnaar.

Dit idee is dan wel onzinnig gebleken, maar nog steeds is ons hele politieke en economische denken hierop gebaseerd. Homo economicus. Dat we ook kinderen van de Romantiek zijn, vergeten we liever. Nee, wij zijn vrij en rationeel en God… God hebben we vaarwel gezegd en Zijn Zoon eveneens. De Messias – ach, dat was een historische man, liep wat rond, zei iets. Hij was een ethische leraar. Overigens stelt C.S. Lewis hierover: als we de Messias zien als alleen een morele leraar, kunnen we niet anders concluderen dan dat hij een madman, een lunatic zou zijn. Want hij zei nogal wat, hè, dat hij onze zonden op zich zou nemen. Ga d’r maar aan staan. Maar dat even terzijde.

Politiek
We zijn allemaal geseculariseerd. Stellen we. Luidruchtig vaak ook. En toch, als ik kijk naar de populariteit van Barack Big Change Obama, Donald Ook Big Change Trump, Geert Eindelijk Alles Anders Wilders, Marine Joanne d’Arc Van De Boeren Le Pen, Jesse Nobele Ridder En Zoon Van Kennedy Klaver en ga zo maar door… Als ik dat zo aanschouw, valt me op dat we dan wel geseculariseerd zijn, maar nog nooit zo makkelijk een messias in de armen hebben gesloten.

Misschien wel omdat de politieke messias ons zegt te geven wat we willen, terwijl de echte ons vroeg om op te geven wat we konden. En net iets meer. De politieke messias laaft zich als een vampier aan onze instincten en voedt ze tegelijkertijd ook. Hij laat ons denken dat we perfect zijn zoals we zijn. Het is de wereld – de ander, het liefst nog een ander die ofwel vreemd is aan ons, ofwel meer bezit heeft (big entrance moslims, maar weinig bezit dus kan de wrok des hebzuchts niet oproepen, big entrance elite, zij hebben alles verpest), maar wij niet hoor, wij zijn goed zoals we zijn.

Gekruisigd
De echte Messias – of hij èchtècht is, is even niet het punt – draaide alles om, dat is nu juist de kern die al aanvangt in Torah: niet de eerstgeborene, maar de tweede geborene: Kaïn en Abel, Ezau en Jakob, steeds de tweede die de lijn voortzet. Het Nieuwe Testament radicaliseert dit, de eersten zullen de laatsten zijn enzovoorts. En niet alleen in sociaal opzicht, ook in instinctief opzicht: waar we woedend worden, predikt hij liefde. Waar we hebzuchtig worden, predikt hij vrijgevigheid – want wat heb je eraan de wereld te winnen, als je daarbij je ziel verliest (looking at you, Donald). Geconfronteerd met een vijand? Heb hem lief. Waar wij terug willen slaan, spreekt hij over de andere wang. En waar wij denken de perfecte wereld te halen, predikt hij geduld.

Die echte Messias vroeg ons nogal wat – reden ook voor de Griekse auteur Kazantzakis om in Christus wordt weer gekruisigd de vraag te stellen aan een godvruchtig dorpje dat de passiespelen naspeelt: wat zouden jullie doen als hij werkelijk voor jullie staat en hetzelfde van jullie vraagt als dat hij in het Nieuwe Testament doet? Enfin, de titel verraadt het al: hij wordt gestenigd door de dorpelingen. We willen wel godvruchtig zijn, zolang ons bezit maar veilig blijft en de vreemdeling heel ver weg.

Engelenhaar
Ons hart, daar moet je niet aankomen, hoor. Dat is natuurlijk precies wat de politieke messias doet. Hij vraagt niets van ons, belooft ons te geven wat we ook maar willen: koninkrijken van goud, bewoond door vrouwen met glinsterende haren van engelenhaar geweven. En iedereen is gelukkig, en vredig. En schaarste? Ach, dat bestaat daar niet. Ja, hij belooft ons het paradijs. En op aarde, hè, niet over zoveel jaar, niet over een millennium, nee, morgen nog.

Als we maar naar hem luisteren zal de zondeval hersteld worden en leven we nog allemaal lang en gelukkig. Zonder dat we ook maar iets anders hoeven te doen. (Het ligt immers niet aan ons) Hij regelt het wel. Wat precies? Dat weet niemand, echt (niet één van de politieke messiassen heeft ook maar enige visie hoe we omgaan met het overbodig worden van de arbeidersklasse door technologische ontwikkelingen, bijvoorbeeld, maar in hun koninkrijk zullen al die arbeiders kisten met goud hebben). Hoe? Dat weet ook niemand echt. Maar ach, veranderen zal ie.

Ja, we zijn zo geseculariseerd, maar iemand die al onze instincten voedt, een Barabbas – de revolutionair die zelf dat paradijs wel ging halen, zelfs als daar moorden voor gepleegd moesten worden, sluiten we zonder te knipperen met onze ogen in onze armen als een Messias. Maar we zijn wel vrij, hoor, en autonoom!

===============================================================
Foto: Barack Obama in Madison, WI – October 3rd by Barack Obama [naam eigenaar met daarin link naar site/webadres van de eigenaar] is licensed under CC BY-NC-SA 2.0
===============================================================

Advertenties