In de ban van de boze witte man

img_1528

De schok van de verkiezingsoverwinning van Trump trilt nog steeds na. De media lijken amper te zijn bijgekomen van de schrik. Nog steeds putten journalisten, correspondenten en analisten zich uit in excuses en rechtvaardigingen voor hun fout gebleken analyses en inschattingen.

Vertwijfeld
Amerikadeskundigen als Eelco Bosch van Rosenthal en Erik Mouthaan, speuren vertwijfeld het internet af naar berichten om alsnog hun gelijk te krijgen. Bijna triomfantelijk melden ze op Twitter een vondst van alweer een artikel waarmee ze hun mening over de verderfelijke gevolgen van de overwinning van Trump bevestigd zien. Met zichtbaar genoegen citeren ze elke bron die bijdraagt aan de beeldvorming van een ‘narcistische’, ‘rechtse’, ‘xenofobe’ en ‘racistische’ kandidaat en diens op z’n minst ‘suspecte familie’. De samenstelling van Trump’s kabinet en staf duidt in hun ogen al bij voorbaat op een uiterst dubieuze coterie van nonvaleurs en onbehouwen houwdegens. Terwijl de bakens worden verzet mokken de opinievormers na. De tijd voor een meer afgewogen oordeelsvorming is kennelijk nog steeds niet aangebroken.

Breuklijn
In plaats van bezinning op de betekenis van deze politieke breuklijn, is in de Nederlandse media een uiterst merkwaardig dispuut ontstaan. Daarbij staat niet de vraag centraal: wat gaat deze politieke ontwikkeling betekenen, maar vooral: wat hebben we als media verkeerd gedaan en waarom zaten al onze ‘deskundigen’ en ‘opinievormers’ er zo naast.

Rijxman
Het begon met een ingezonden stuk in de Volkskrant van 14 november van NPO-baas Shula Rijxman:

“Ook in Nederland speelt de vraag of de zogenaamde mainstream media wel weten wat er speelt op straat. Of ze het geluid van alle Nederlanders voldoende laten horen, of alleen dat van de hoogopgeleide kosmopolitische Nederlander.”

Deze op zich genomen zinnige vraag leidde tot een grotesk – en voor de stand van de hedendaagse journalistiek veelbetekenend – misverstand: de media zouden op zoek moeten gaan naar ”de boze witte man”.

En daar gaat het niet eens om: al veel langer is er immers de klacht dat de media veel te weinig oog en oor hebben voor andere meningen dan die op de redacties van kranten, nieuwsrubrieken en talkshows collegiaal worden gedeeld. Het gaat helemaal niet om wat Tom-Jan Meeus met walging de “Wilderswoede” noemt: “verbaal begaafde klagers zonder belangstelling voor oplossingen”, of om een extra uurtje amusement met Frans Bauer, zoals een vertwijfelde Matthijs van Nieuwkerk serieus opperde.

Andere meningen
AD-columniste Angela de Jong zegt terecht:

“Dat vind ik het meest zorgwekkend: sommige programmamakers beseffen niet eens meer dat er nog andere meningen leven dan die van hen.”

Veel burgers – en dat zijn heus niet allemaal rabiate racisten, ultra-rechtse borderliners en PVV-stemmers – herkennen zich niet in de opinies die in nieuwsrubrieken en praatprogramma’s met steeds maar dezelfde studiogasten worden uitgedragen en voor passend moeten doorgaan.

Linksigheid
Die zoektocht naar boze burgers is een heilloze pelgrimage. Het gaat niet om het etaleren van al dan niet slecht verwoorde grieven, maar om een podium voor pluriformiteit. Daarvoor zijn voldoende welbespraakte opiniemakers en journalisten beschikbaar. maar die worden zelden uitgenodigd, meestal genegeerd. Ooit waren mensen als Cliteur en Wynia vaste commentatoren in Buitenhof. Daar is nu eenvormige ‘linksigheid’ troef.

Het groepsdenken (de oogkleppen) van een kleine, zichzelf als toonaangevend beschouwende kaste leidt tot nieuwsselectie, tot een keuze voor nieuwsonderwerpen waarin velen zich niet meer herkennen. Gebleken is dat dat in de VS onvoorziene gevolgen had:

But the fixation on diversity in our schools and in the press has produced a generation of liberals and progressives narcissistically unaware of conditions outside their self-defined groups, and indifferent to the task of reaching out to Americans in every walk of life.” (Artikel NY Times, The End of Identity Liberalism)

Dat groepsdenken zien te veranderen is een lastige, maar noodzakelijke opgave.

===============================================================
Foto: Man with Hoodie and Sunglasses by George Hodan is licensed under CC0 1.0
===============================================================